अहिले देशमा पेट्रोलको ठूलो संकट छ । संकट नहोस् पनि किन त्यो चिज यहाँ पाइदैन । विदेशबाट महंगोमा किनेर सस्तोमा बेच्नुपरेको तयारी उत्तर बोकेर बसेको नेपाल आयल निगमले न आमउपभोक्ताको सकसलाई बुझ्न सकेको छ न त आयल निगमबाट मोटो रकम करवापत असुल्न पल्केको सरकारले नै त्यो जिम्मेवारीबोध गरेको छ । झण्डै दर्ुइ वर्षहुनलाग्यो नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको अभाव हुन थालेको छ । उपभोग्यदेखि जनसरोकारका हरेक विषयहरुसंग सम्बन्धित इन्धनको हालत यस्तो भए पनि निरपेक्ष गरिबीको रेखामुनी रहेका जनताको जीवनस्तर कस्तो होला - राजधानीमा सुकिला पोशाकमा सजिएर महंगो गाडीमा सयर गर्ने नेताहरुलाई जनताले भोग्नुपरेको सकससंग कुनै चासो छैन । उनीहरुको घरमा ग्यास बलेकै छ, उनीहरुको मोटर गुडेकै छन् ।

जनताको सेवा गर्ने शपथ खाएकाहरु जनताको कस्तो सेवा गरिरहेका छन् भन्ने कुराको ज्वलन्त उदाहरण हो पेट्रोलियमको यो हाहाकार । एकातिर चाहिएजति पेट्रोलियम उपलब्ध हुन सकेको छैन भने अर्कातिर वितरण गरिएको पेट्रोलियममा पनि मिसावट मात्र हैन कालोबजारी नै हुने गरेको छ । सरकारले एक लिटर पेट्रोलको एक सय रुपैयाँ मूल्य निर्धारण गरेको भए पनि पम्पहरुले त्यसमा ५० पैसा थपेका छन् । उता उपभोक्ताहरु कालोबजारमा एक लिटर पेट्रोलको दर्ुइ सय रुपैयाँसम्म तिर्न विवश छन् । एकातिर अभाव छ अर्कोतिर कालोबजारी उत्तिकै फस्टाएको छ । आयल निगम, उपभोक्तासंग सम्बन्धित रकमी संघसंस्था, गुणस्तर तथा तापतौल लगायत बजार अनुगमन गर्न सरकारी तवरबाट गठित कसैले पनि यस विषयमा कुनै चासो देखाएका छैनन् । लुट्नेले लुटिरहेका छन्, मारमा पर्ने जनता परिरहेका छन् र हैरानी भोग्नेहरु हैरानीमै छन् । जिम्मेवारी लिएकाहरु अनेक वहानामा आफू उम्कने प्रपञ्चमात्रै रचिरहन्छन् ।

बजारको अनुगमन नभएपछि, जिम्मेवारहरु गैरजिम्मेवार बनेपछि र जनताको हित गर्ने शपथ खाएकाहरु जनहितका लागि प्रतिवद्ध नभएर आफ्नै स्वार्थमा अल्भिmएपछि त्यहाँका जनताले सास्ती नखेपे कसले खेप्ने - नेपालको विडम्वना नै हो- राजनीतिक परिवर्ततको यो ऐतिहासिक मोडमा आइपुग्दा जनता अलमलमा छन्, परिवर्तन कसलाई भयो भन्ने अनेक प्रश्न उब्जिरहेका छन् । विगतमा २१ महिनादेखि मुलुकमा पेट्रोलियमको संकट छ । राजनीतिक कारणले उत्पन्न भएका समस्याहरुलाई जनताले सहज रुपमा स्वीकारेका थिए । तर अहिले लापरवाही र नालायकीले यो संकट उब्जिरहेको छ । सत्ता र शक्ति आर्जनको होडवाजीमा लाग्दा मुलुक दर्ुदान्त अवस्थामा पुगेको छ तापनि नेतृत्वको चेतना खुलेको छैन ।

संविधानसभाको निर्वाचन भएपछि सवै कुराको समाधान हुन्छ भनेर भन्ने नेताहरु अहिले कुन मुखले जनहितका कुरा गरिरहेका छन् - निर्वाचन सम्पन्न भएको चार महिना वित्न लाग्यो, अहिलेसम्म सरकार समेत गठन गर्न सकेका छैनन् । आज-आज, भोलि-भोलि भन्दाभन्दै मुलुकमा संकटमाथि संकट थुप्रिदो छ । तैपनि कसैको चेत खुलेको छैन । इन्धनको अभावले चौतर्फी संकटका संकेतहरु देखापर्न थालेका छन् । खाद्यान्नको मूल्य अकाशिंदैछ । बजारमा कालोबजारी छ्याप्छ्याप्ती छ । सहज आपर्ूर्ति र वितरणको कुनै गुञ्जायस छैन । तैपनि जनहितका नारा फलाक्न भने छोडिएको छैन ।

कुरा पेट्रोलकै हो, एउटा पम्पलाई तीन हजार पेट्रोल वितरण भयो भने उसले त्यसलाई चार हजार बनाउँछ । अनि दर्ुइ हजार लुकाएर दर्ुइ हजार मात्र उपभोक्तालाई वितरण गर्छ । बाँकी दर्ुइ हजार लिटरको कालोबजारी हुन्छ । आधारातमा ट्यांकरबाट पेट्रोल खन्याएर त्यसमा भरपूर मिसावट गर्ने र चाहिनेजति लुकाउने गरिएको छ । अर्कातिर दादागिरीको कुनै सीमा छैन । कता हराए समाज सुधार गर्ने ठेकेदारहरु - वाईसीएल र युथ फोर्सको कुनै उपस्थिति हुँदैन पेट्रोल पम्पहरुमा । आयल निगमको बिल बमोजिमको पेट्रोल वितरण गर्ने व्यवस्था गर्न उनीहरुले किन आवश्यक ठानिरहेका छैनन् - के उनीहरुको समाजसेवा आफूहरुलाई लाभ हुने क्षेत्रमा मात्र हो - अहिले जनस्तरबाट सुन्न थालिएका गुनासाहरु यस्तै छन् । विहान ३ बजेदेखि लाइन बस्दा पनि पेट्रोल पाइने अवस्था छैन । आधारातमा उठेर पम्प कुरेर बस्यो आँखै अगाडि कालोबजारी हुन्छ - जनताको बोली करुण क्रन्दन सावित भैरहेको छ । प्रहरी नजिकै भए पनि उसले आफ्नो निरीहता प्रकट गर्दछ । यसरी कतिन्जेल मुलुक चल्ने हो - बुझिनसक्नु छ ।

अभाव छ, त्यो सवैले स्वीकारेको विषय हो । महंगोमा ल्याएर सस्तोमा बेच्नु परेको छ त्यो पनि सवैलाई थाहा छ । तर जति वितरण हुन्छ त्यसमा सामान्य उपभोक्ताको पहुँच हुनुपर्ने कि नपर्ने - हुँदाहुँदा अब पेट्रोल पम्पमा विभिन्न क्लबका शुल्क तिरेर कुपन काटेर पम्पभित्र छिराएर चाहिएजति पेट्रोल दिने काम हुन थालेको छ । रातारात गैरकानुनी रुपमा 'मसलदारहरुको समूह'ले तयार गरेकोे कुपनलाई आधिकारिक मान्ने आधार के छ - यस दिशातर्फप्रशासको मौनता बुझिनसक्नु छ । हुन त केही दिन अगाडि मात्रै काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले पेट्रोलियममा भैरहेको अनियमितताको छानविन गर्ने र कारबाही गर्ने अधिकार आफूलाई नभएको भनेर जुन निरिहता प्रकट गरे त्यसबाटै थाहा हुन्छ, यो देशमा माफिया, कालोबजारी र गुण्डागर्दी गर्नेहरुको मात्रै राज हुन्छ । प्रहरीको पम्पको हालत पनि उस्तै छ । बाहिर उपभोक्ताको लम्मेतान भीड हुँदा पनि भित्र 'निवास' र '.... साबको मान्छे' भन्दै तेल भर्नेको प्रतिस्पर्धा हुन्छ । सामान्य उपभोक्ता भने लाचार बनेर रमिते मात्रै बन्नुपरेको छ ।

यस्तै छ- पेट्रोलको कथा । यो अभावले सामान्य जनतालाई आहत दिए पनि केही मुठ्ठीभरकालाई राम्रो आयस्रोत बनिरहेको छ । यसबाट मुलुक कतिञ्जेल धानिने हो, कतिञ्जेल यस्तो वेथिती कायमै हुने हो - थाहा छैन । तर एउटा सत्य के हो भने जनताको धर्ैयता टुट्न मात्र बाँकी छ । जुन दिन त्यो धर्ैयता टुट्छ यहाँ मै हुँ भन्नेहरुको हैसियत एकैछिनमा धुलोमा मिल्न जानेछ । मुलुकमा पेट्रोलकै कारण स्वस्फर्ूतरुपमा अर्को एउटा जनक्रान्ति नहोला भन्न सकिन्न । आखिर पेट्रोलको राजनीतिले कतिपय मुलुकमा सत्ता नै उलटपुलट भएका घटना त सुनिएकै हो