० आठौं महाधिवेशनको तयारी कार्य कहाँसम्म पुग्यो -

- आठौं महाधिवेशनको तयारी कार्य तीब्रताका साथ अगाडि बढेको छ । महाधिवेशन तयारीका पाटाहरु तीनवटा छन- भौतिक तयारी, प्रतिनिधि छनौट र महाधिवेशनमा छलफलका लागि प्रस्तुत गरिने विभिन्न प्रतिवेदनहरुको तयारी । यी सवैखालका तयारी कार्यहरु तीब्रताका साथ अगाडि बढेका छन ।

० भौतिक तयारी भन्नाले -

- भौतिक तयारी महाधिवेशनको महत्वपर्ूण्ा पाटो हो । यसअर्न्तगत महाधिवेशनको समुउद्घाटनदेखि बन्दसत्रका सबै भौतिक कार्यहरु पर्दछन । मञ्चको व्यवस्थापनदेखि लिएर आवास र हलको व्यवस्थापन, जनपरिचालन, यातायात र भोजन लगायतका तमाम कुराहरु पर्दछन । उपस्थितिका कुराहरु पनि यसैमा पर्दछ । हामी आठौं महाधिवेशनलाई उपस्थितिको हिसावले पनि ऐतिहासिक बनाउने सोचमा छौं । यी सब कार्यहरुको तयारी अहिले महाधिवेशन स्थल बुटवलमा तीब्रताका साथ भैरहेको छ । हाम्रा नेता, कार्यकर्ताहरु भौतिक तयारीका लागि अत्यन्त व्यस्त भैरहनु भएको छ ।

० महाधिवेशनको उदघाटन सभामा कति कार्यकर्ता उपस्थिति गराउने योजनामा हुनहुन्छ त -

- हामी आठौं महाधिवेशनको उदघाटन सत्रमा ३ लाख जनता उतार्ने योजनामा छौं । त्यो दिन आठौं महाधिवेशन स्थल बुटवलमा मानवसागर नै उर्लिने छ । त्यसको तयारी लागि लुुम्विनी, गण्डकी, नारायणी, धवलागिरीका साथीहरु दह्रो ढंगले लाग्नु भएको छ । अधिराज्यभरिकै जनताले महाधिवेशनको उदघाटन सभामा भाग लिनेछन ।

० प्रतिनिधि छनोटको कार्य चाँहि कहाँ पुग्यो नि -

- प्रतिनिधि छनौट कार्य अन्तिम अवस्थामा पुगिसकेको छ । धेरै क्षेत्रको प्रतिनिधि छनौट कार्य सम्पन्न भैसकेको छ । २८ गतेसम्ममा प्रतिनिधि छनौट कार्य पूरै सकिनेछ । यो हाम्रो कार्यतालिका नै हो ।

० महाधिवेशन प्रतिनिधिको संख्या कति हुनेछ -

- आठौं महाधिवेशनमा भाग लिने प्रतिनिधिको संख्या १५ सयभन्दा बढी हुनेछ । महाधिवेशनमा पर्यवेक्षकहरु पनि रहने छन । विदेशी पर्यवेक्षक र अतिथिहरुको उल्लेखनीय उपस्थिति रहने छ ।

० यति धेरै प्रतिनिधिहरुलाई आवासको व्यवस्था मिलाउन वुटवलमा मात्रै सकिन्छ त -

- हामीले आवासको निम्ति वुटवल र भैरहवा लगायतका ठाउँमा व्यवस्था गर्ने भएका छौं । यसबाहेक स्थानीय वासिन्दाहरुको घरघरमा प्रतिनिधिहरुलाई राखिने भएको छ । स्थानीय वासिन्दाहरुको अनुरोधमा यस्तो व्यवस्था गर्न लागिएको हो ।

० महाधिवेशनमा छलफल लागि प्रस्तुत दस्तावेजहरुको लेखन कार्य सकियो कि सकिएको छैन -

- आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनमा प्रस्तुत गरिने दस्तावेज र प्रतिवेदनहरुको लेखन कार्य सम्पन्न भैसकेको छ । हामीले यसपटक र्सवसहमति कायम गरेर एउटै राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्ने भएका छौं । यसपटक फरक राजनीतिक दस्तावेज प्रस्तुत हुनेछैन । हामीले महाधिवेशनमा विधान संशोधन प्रस्ताव पनि प्रस्तुत गर्ने भएका छौ । महाधिवेशनमा प्रस्तुत गरिने राजनीतिक प्रतिवेदन र विधान संशोधन प्रस्ताव लेखन कार्य सम्पन्न भैसकेको छ । यी दस्तावेजहरुलाई केही दिनअघि पत्रकार सम्मेलनमार्फ र्सार्वजनिक गरिसकिएको छ । राजनीति प्रतिवेदन र विधान संशोधन प्रस्ताव आम कार्यकर्ताबीच पुगिसकेको छ ।

० जनताको बहुदलीय जनवादको सिद्धान्तलाई संशोधन गर्ने चर्चा चलेको थियो । राजनीतिक प्रतिवेदनमा जबजलाई कसरी हेरिएको छ -

- हाम्रो पार्टर्ीी पाँचौं राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट जननेता मदन भण्डारीको अगुवाइमा जनताको बहुदलीय जनवादलाई नेपाली क्रान्तिको कार्यक्रमका रुपमा पारित गरेको थियो । छैटौं महाधिवेशनले त्यसलाई क्रान्तिको सिद्धान्तको रुपमा आत्मसात गरयो । त्यसपछि हामीले जनताको बहुदलीय जनवादलाई क्रान्तिको कार्यक्रम र सिद्धान्तका रुपमा मान्दैआएका छौं । वास्तवमा जबज नेकपा एमालेको मार्गनिर्देशक सिद्धान्त हो । यसको औचित्य र सान्दर्भिकता वर्तमानमा अझ बढेको छ । यर्सथ हामीले अहिले पनि जबजलाई नै मार्गनिर्देशक सिद्धान्तको रुपमा अगाडि सारेका छौं । हामी यसबाट विचलित हुने अवस्था छैन । जहाँसम्म संशोधनको कुरा हो-हामीले जबजको मूल सिद्धान्त वा अवधारणा परिवर्तन गर्दैनौं । समय र परिस्थितिमा आएको परिवर्तनलाई सम्वोधन हुने गरी यसका कार्यक्रमहरुमा थपघट गर्दछौं । हिजो देशमा निरंकुश राजतन्त्र थियो । अहिले देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आएको छ । अहिले समावेशी र संघीयताकोर् इश्यू पनि उठेको छ । यो अवस्थामा हामीले केही थपघट गरी समय र सर्न्दर्भ अनुकूल जबजका कार्यक्रमहरुलाई सामयिक बनाउनु पर्दछ । यसमा सिंगो केन्द्रीय समितिको एकमत छ ।

० अरु के के विषयहरुमा परिवर्तन हुन्छ -

- हामीले विगतका काम कारवाहीहरुलाई मिहीन ढंगले छलफल र समीक्षा गरेका छौं । कमिकमजोरीहरुलाई पहिचान गरेका छौ । त्यसअनुरुप आगामी कार्यभार तय गरिएको छ । यो महाधिवेशनपछि हामीले पार्टर्ीीीवनको लोकतान्त्रिकीकरणमा बढता जोड दिने भएका छौं । बोली र दस्तावेजमा मात्र होइन व्यवहारमै लोकतान्त्रिकीकरण गर्ने छौं । यसका लागि विशेष प्रावधानहरुको व्यवस्था गरिने छ । पार्टर्ीींगठनलाई बढीभन्दा बढी समावेशी बनाइने छ । यस्तो व्यवस्था केन्द्रदेखि गाउँ कमिटीसम्म नै गरिने छ । यतिमात्र होइन पार्टर्ीीेतृत्वलाई कार्यकर्ताप्रति बढी जवाफदेही बनाउन यसपटकदेखि हामीले राष्ट्रिय प्रतिनिधि परिषदको व्यवस्था गर्ने भएका छौं । यसो भएपछि नेतृत्व स्वेच्छाचारी बन्न पाउँदैन । कार्यकर्ताप्रति सदैव जवाफदेखि रहनुपर्ने वातावरण बन्छ । हाम्रो उद्देश्य भनेको अनुभूत हुनेगरी पार्टर्ीी कार्यकर्ताको अपनत्व वा स्वामित्व स्थापित गराउनु हो । यो महाधिवेशनपश्चात एमालेमा कार्यकर्ताको स्वामित्व स्थापित हुने निश्चित छ ।

० राष्ट्रिय प्रतिनिधि परिषदलाई के कस्ता अधिकार हुनेछ -

- प्रतिनिधि परिषदको अधिकारलाई विधानमै स्पष्ट व्यवस्था गरिएको छ । आवश्यक पर्दा विधान संशोधनको कार्यसूचि तय गर्नेसम्मको अधिकार परिषदलाई हुनेछ ।

० यसपटकदेखि नेकपा एमालेको सांगठनिक ढाँचा बहुपदीय प्रणाली अनुरुप जादैछ भनिन्छ । यस्तो आवश्यकता किन पर्‍यो -

- हो । अबदेखि हामी बहुपदीय प्रणाली अनुरुपको सांगठनिक ढाँचामा जादैछौं । यसका लागि विधान संशोधनको प्रस्ताव तयार भैसकेको छ । अबदेखि केन्द्रीय कमिटीमा अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिव, सचिव लगायतका पदहरुको व्यवस्था हुने छ । यसैगरी जिल्लादेखि गाउँ कमिटीका लागि पनि बहुपदीय प्रणालीको व्यवस्था हुने गरी विधान प्रस्ताव गरिएको छ । पार्टर्ीीीवनलाई बढी लोकतान्त्रिक बनाउने सर्न्दर्भकै एउटा पाटोको रुपमा यसलाई लिएको छ ।

० यस्तो प्रणालीले पार्टर्ीी गुटबन्दी अझ बढाउने संभावना हुन्छ भनिन्छ नि -

- यस्तो हुँदैन । यस्तो व्यवस्थाले त गुटबन्दीलाई नियन्त्रण गर्न बल पुग्दछ । हामीले यस्तो हुनसक्छ भन्ने संभावनालाई मध्यनजर गरेर नियन्त्रणको व्यवस्था पनि गर्ने छौं । अबदेखि एउटै व्यक्ति महत्वपर्ूण्ा प्रमुख पदहरुमा धेरै कार्यकालसम्म रहन पाउने व्यवस्थालाई परिवर्तन गर्नेछौं । अबदेखि एउटै व्यक्ति लामो समयसम्म प्रमुख पदमा रहन पाउने छैन । यसको निम्ति हामी निश्चित अबधि निर्धारण गर्ने छौं । यसो भए पछि हरेकको स्वतः पालो आउने संभावना हुन्छ । स्वतः पालो आउने वातावरण बन्ने भएपछि गुबन्दी गरिहनुपर्दैन । नेकपा एमाले गटवन्दी होइन, एकतामा विश्वास गर्दछ । विभाजनमा होइन एकतामा विश्वास गर्दछ । हामीले राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि एकता, सहमति, समझदारी र सहकार्यको आधारलाई बलियो बनाएर लैजानमा जोड दिएका छौं । अहिलेको अवस्थामा सहमति, एकता र सहकार्यको अवधारणालाई व्यवहारमा लागु गर्न सकिएन भने पार्टर्ीीे मात्र होइन देशकै अवस्था संकटमा पर्दछ । त्यसकारणले पनि हामीले एकताको निम्ति यस्तो प्रणाली अपनाउने निर्ण्र्ाागरेका हौं ।

० राजनीतिक प्रतिवेदन र्सवसहमतिको आधारमा पारित भए पनि नेतृत्व चयनमा ठूलो समस्या आउँछ भनिन्छ । के छ संभावना -

- नेकपा एमालेको नेतृत्व चयनमा कुनै समस्या आउनेवाला छैन । हामी सबै नेता कार्यकर्ताहरुले आठौं महाधिवेशनलाई एकता, विचार र अग्रगमनको महाधिवेशन बनाउने भनेर लागेका छौं । संगठनका हिसावले जुझारु र सशक्त एवं प्रभावकारी बनाउने योजनामा छौ । हामीलाई विश्वास छ पाँचौं महाधिवेशनपछिको यो ऐतिहासिक महाधिवेशन हुनेछ । यर्सथ अहिले नेतृत्व चयनमा कुनै विवाद हुँदैन । सहमतिकै आधारमा हुनेछ । आम कार्यकर्ताहरुको मनोभावना पनि यस्तै छ । हामीले कार्यकर्ताको मनोभावनालाई लत्याउन सक्दैनौं ।

० विगतका महाधिवेशनहरुले जस्तो आठौं महाधिवेशनले राष्ट्रिय राजनीतिमा माहोल सिर्जना गर्नसकेको देखिएन नि -

- विगत र अहिलेको परिस्थितिमा तात्विक भिन्नता छ । अहिले देशमा राजनीतिक परिवर्तन आएको छ । सबैको ध्यान यतातर्फतानिएको छ । यस्तो हुनु स्वाभिक पनि हो । तर पनि आठौं महाधिवेशनले राष्ट्रिय राजनीतिमा कुनै माहोल नै सिर्जना गर्न नसकेको चाँहि होइन । हामीले महाधिवेशनलाई वर्तमान परिवर्तनसंगै जोडेका छौं । 'यथास्थिति, अराजकता र विखण्डनका विरुद्ध आठौं महाधिवेशनः राष्ट्रिय एकता, सामाजिक रुपान्तरण र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका लागि नयाँ संविधान' भन्ने हाम्रो मूल नाराले पनि वर्तमान परिस्थितिलाई नै बढी जोड दिएको स्पष्ट हुन्छ । यर्सथ अहिलेको महाधिवेशन एमालेका आम कार्यकर्ताहरुको लागि मात्र नभएर सम्पर्ूण्ा देशवासीहरुकै लागि सरोकारको विषय भएको छ । त्यसैले यो महाधिवेशनलाई सबैले उत्सुकताका साथ हेरेका छन । यसले राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि उत्तिकै माहोल सिर्जना गरेको छ ।

० नेकपा एमाले सरकारमा पनि छ । यतिबेला सत्तासाझेदार अर्को घटक माओवादीसंग एमालेको सम्बन्ध चिसिदै गएको छ भनिन्छ । सत्य कुरा के हो -

-नेकपा एमाले र माओवादीको बीचमा सम्बन्ध चिसिदै गएको भन्ने कुरा सत्य होइन । यद्यपि सरकारमा आइसकेपछि पनि माओवादी जिम्मेवार रुपमा प्रस्तुत हुनसकेको छैन । सरकारमा रहेको वर्तमान अवस्थामा माओवादीले पनि हिजोजस्तै वेजिम्मेवार ढंगबाट व्रि्रोहीले गर्ने व्यवहार गरिरहेको छ । सत्तासाझेदार दलहरुका बीच भए गरिएका सहमति र समझदारीको कार्यान्वयन गरिरहेको छैन । यसले गर्दा परिस्थिति गम्भीर बन्दै गएको छ ।

० यो सरकारको विरुद्धमा नयां समीकरण बनाउने खेल भैरहेको पनि सुनिन्छ नि -

- नेकपा एमाले त्यस्तो खेलमा छैन । देश अहिले पनि संक्रमणको अवस्थामा छ । हामीले १२ वुदे समझदारी अनुसार नयां संविधान निर्धारित समयमै बनाइसक्नु पर्ने छ । त्यसै गरी शान्ति प्रक्रिलाई पनि तार्किक निश्कर्षा पुराउनु छ । यस्तो अवस्थामा सरकार बनाउने र गिराउने खेलमा लागियो भने हाम्रो मूख्य कार्यभार समयमा सम्पन्न हुनसक्दैन । त्यस्तो स्थितिमा देशै संकटमा पर्नसक्दछ । तर्सथ अहिले त हामीले सबै राजनीतिक दलहरुका बीच सहमति र सहकार्यको दायरालाई फराकिलो बनाएर जानर्ुपर्दछ । यस्तो अवस्थामा हामी त नेपाली कांग्रेसलाई पनि यही सरकारमा सहभागी बनाएर लैजानर्ुपर्छ भन्ने पक्षमा छौं ।

० एमालेका कतिपय नेताहरुले त यो सरकारको निकै विरोध गरेको पाइन्छ -

- नेकपा एमाले औपचारिक निर्ण्र्ाागरेर सरकारमा गएको हो । कुनै व्यक्ति विशेषले बोलेको कुरालाई आधार मान्न सकिदैन । पार्टर्ीी अहिलेसम्म सरकारबाट फिर्ता हुने निर्ण्र्ाागरेको छैन । हामी सरकारमा जादा पनि निर्ण्र्ाागरेर गएका हौं । फिर्ता हुनपरे निर्ण्र्ाागरेरै फिर्ता हुन्छौं ।

० महाधिवेशन पछि अर्कै माहोल आउने हो कि -

- भविष्यको बारेमा अहिले भन्न सकिदैन । मैले माथि नै भनिसके नेकपा एमालेले हरेक काम गर्दा औपचारिक निर्ण्र्ाागरेर गर्दछ ।