रामबाबु पौडेल रामेछापर

वर्तमान राजनीतिक अवस्था एक छिनपछि के हुन्छ भनी बुझ्न कठिन हुने किसिमको छ । यसबाट देशले कहिले निकास पाउँछ भन्ने बारेमा हामी र्सवसाधारण अनभिज्ञ नै छौं । यद्यपि संविधानसभा निर्वाचन भएमा निकास हुन्छ कि भन्ने आशा छ । सदियौंदेखि पिल्सिएका र पिछडिएका जनतालाई उचाल्ने संविधान बनाउनपर्ने आवश्यकता रहेकोले संविधानसभा निर्वाचन हुनुपर्ने आवश्यकता रहेको हो र गरिनर्ुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

यतिखेर आठ राजनीतिक दलले आपसमा मतभेद देखाएर नेपाली जनतालाई भ्रम सिर्जना गरिरहेका छन् । यस्तो कार्य नहोस् र आठ दलको जुन गठबन्धन छ, त्यो अझ बलियो भएर जनआन्दोलनमा संलग्न जनताको इच्छालाई पूरा गर्नतर्फलागोस् भन्ने मेरो शुभकामना छ ।

जितसिङ भण्डारी इतिहासकार, कंचनपुर

नेताहरुको स्वार्थका कारण अहिले नेपालको राजनीति तरल भएको छ । जनताप्रति दायित्वबोध गरेको भए अहिलेको जस्तो अवस्था आउने थिएन । यस्तो परिस्थितिमा संविधानसभाको चुनावका सम्बन्धमा चर्चा भैरहेको छ । जनताबाट चुनिएर आएका प्रतिनिधिले राजा फाल्ने वा नफाल्ने भन्ने कुरा संसद्बाट पारित हुने कुरा हो । केही हदसम्म पुरानो संसद्ले पनि त्यो काम गरेको छ । तर, अहिले जनताबाट हामी कतै पराजित त हँदैनौं भन्ने डरमा केही राजनीतिक दल रहेका छन् । अहिले गणतन्त्रको संकल्प प्रस्ताव पास भएको छ । मनोनित संसद्ले पास गरेको कार्य सबै पर्ूण्ा हुन्छन् भन्ने छैन । टिका लगाइएको संसद् भन्दा पनि संविधानसभाको चुनाव अनिवार्य छ । त्यो कार्य छिटो हुनर्ुपर्छ ।

वास्तवमा जनता अशिक्षित भएकोले राजनीतिक दलले धोका दिइरहेका छन् । जनताको काम नगर्ने र धोका दिने हो भने हामी जनताले उनीहरुलाई भोट दिन हुँदैन । त्यसैले देश र विदेशको परिस्थितिलार्य मध्यनजर गरेर अगाडि बढ्नर्ुपर्छ ।

विद्यमान अशान्तिपर्ूण्ा अवस्थाले देशमा सरकार र दल निरीह भएको स्पष्ट गरेको छ । यो परिस्थितिमा दलका नेताले जुन किसिमको हौवा पिटिरहेका छन्, त्यो सम्भव होला भन्ने मलाई लागेको छैन । मत प्रयोग गर्न नपाएसम्म चुनावको कुरा हौवा नै हो कि भन्नेजस्तो भएको छ ।

रजन केसी स्ववियू सदस्य शंकरदेव क्याम्पस

१२ बुँदे सम्झौतापछि नेपाल जुन बाटोमा अग्रसर बनेको थियो, त्यो गन्तव्यतर्फबढ्ने क्रियाशीलतातर्फराजनीतिक नेताले कमजोरी देखिएका छन् । सत्ताकै राजनीतिमा दलहरु बढी केन्द्रित भएको देखिएको छ । अहिलेको अवस्थामा दलहरु आपसी असमझदारीमा रहनुले पुनरुत्थान र प्रतिक्रियावादी शक्तिहरुले स्थान पाउने सम्भावना देखिन्छ । त्यसो हुनु जटिल परिस्थिति सिर्जना हुनु हो । यसतर्फसचेत हुनर्ुपर्छ र समायोजनकारी रुपमा मुलुकलाई अगाडि लैजान सक्नर्ुपर्छ ।

अब चुनाव हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा पनि शंकाको घेरामा रहेको छ । देशलाई समावेशीमा लैजाने र नयाँ नेपाल बनाउने भन्ने कुरा अझै पनि सातदलमा नै निर्भर छ । अहिलेको निकास भनेको सात दलको एकता हो, र सहमति कायम गरी संक्रमण कालको अवस्थालाई निकास दिन संविधानसभाको चुनाव हुनर्ुपर्छ ।

जुन एजेण्डामा अहिले सहमति कायम भएको छ, त्यसले सकारात्मक मार्ग बनाएको छ । वास्तवमा अहिले प्रक्रियाका कुरामा जसरी कुरा उठाइएका छन्, तिनमा विवाद नगरी मूल ध्येयतर्फलाग्नर्ुपर्छ । साधनमा विवाद गर्नुभन्दा साध्यतर्फलाग्नर्ुपर्ने जरुरी हुन्छ । नेताहरुलाई मेरो यही सुझाव छ ।

राजु थापा मगर ट्याक्सी ड्राइभर, रामेछाप

हामीले बोलेर के हुन्छ र - न नेताले सुन्छन् न त काम नै हुन्छ । जुनकिसिमका घटनाक्रम अहिले देखिएको छ, त्यसले हामीजस्ता जनतामा कुनै आशाको किरण देखाएको छैन । संविधानसभा हुन्छ र गरिब जनताको उत्थान हुन्छ भन्नेमा अझै रनभुल्लमा पर्नुपरेको छ । त्यसैले अब राजनीतिक दलले यस्ता कुरामा विचार पुर्‍याउनर्ुपर्छ । उनीहरुले मेलमिलाप गरी देशबाट गरिबी हटाइ देशको चौतर्फी विकास गर्नुपर्छ । यही मुख्य कुरा हो र नेताले पनि यही बुझुन् ।

कुशल पौडेल विद्यार्थी

बागचालको खेलमा नेपालको राजनीति देखिंदा जनताले धोका पाएको महसुस गरेका छन् । त्यसैले आआफ्ना अडान छोडेर संविधानसभा चुनाव गर्नुपर्छ । अनेक किसिमका नाटक नगरी देशमा देखिएको अन्योल परिस्थितिलाई निकास दिनर्ुपर्छ । संसद्मा भएको एकखालको सहमतिले केही हुन्छ कि भन्ने आशा लागेको छ । आशा निराशामा परिणत नहोस् भन्न चाहन्छु ।

प्रतीक पौडेल साना व्यापारी, काठमाडौं

वर्तमान राजनीतिक अवस्थालाई मेरो दिमाखले यही हो भनेर भन्न कठिन भए पनि देशमा अस्थिरता रहनु र जनतलाई अलपत्र पार्ने कार्य राम्रो होइन । आर्थिक विकासले कमजोर देश र मानसिक रुपमा दर्रि्र नेताले विकास हुँदैन र गन्तव्य पनि भेटिंदैन । अहिले त्यस्तै देखिएकोले देशमा संविधानसभाको चुनाव कसरी गराउलान् भन्ने जनतालाई लागेको छ । सात दलबीच भैरहेको विवादले झन् अन्योल सिर्जना गरेको छ । सहमतिमा एकवद्ध नहुनुले राजनीतिक दलले आफ्नो स्वार्थमा जनतालाई भुलाएका त छैनन् - भन्ने प्रश्न उठेको छ । त्यसैले यसको उत्तर नेताहरुले काम गरेर दिनर्ुपर्छ ।

दण्डिप्रसाद गौतम वखलढुंगा, साना व्यवसायी

अहिले देशको राजनीति जनआन्दोलनका बेला हामी जनताले सोचेजस्तो भएन । माथिल्लो स्तरका नेताहरुले केही गर्न सकेनन् । संविधानसभाको चुनाव हुन्छ कि हुन्न भन्ने पनि यकिन हुन सकेन ।

सरकारमा जान मात्र राजनीतिक दलले जे गरेका छन् त्यो जनताको भलो हुने किसिमको छैन । आठ दलको बेला बेलाको क्रियाकलापले पुनः पुरानो गतिमा त देश जाँदैन भन्ने शंका उब्जेको छ । त्यस्तो शंका निवारण गरी राजनीतिक दलले जनतालाई विश्वास दिलाउने काम गर्नुपर्छ ।

कृष्ण विश्वकर्मा मकवानपुर

जनचासोको विषय भए पनि नेपालको राजनीतिलाई हामीजस्ता जनताले बुझन् कठिन भएको छ । नेताहरु देशभन्दा पनि आफू ठूलो बन्न खोजेका छन् । राजनीति- सिद्धान्त भन्दा बाहिर गएकोजस्तो अनुभूति भैरहेको छ । संविधानसभाको चुनाव गर्ने भनेर प्रधानमन्त्रीदेखि राजनीतिक दलका नेताले भनिरहेका छन् । तर, अहिलेसम्म त्यस्तो प्रयासभन्दा अरु कुरामा लागेको देखिन्छ । त्यसैले सबै कुरा गर्ने मात्र रहेछन् कि जस्तो भएको छ । सत्तामा लामोसमयसम्म बस्न पाइन्छ भन्ने धुनमा जनताप्रति अनुत्तरदायी हुँदा जनताले लोप्पा खुवाउन सक्छन् भन्नेमा दलहरु सचेत हुनर्ुपर्छ ।

दलहरु बीचको असहमतिले गर्दा मुलुक अन्योलमय बनेको छ । उनीहरु आफ्नै स्वार्थमा रहन्छन् भने जनतासंगको विश्वासको वातावरण भंग हुन्छ, जसले नराम्रो परिणति ल्याउन सक्छ ।

सुष्मा श्रेष्ठ काठमाडांै

मुसा र विरालोको खेलजस्तै देखिएको अहिलेको नेपाली राजनीति केही हदसम्म सहमतिमा पुगेको छ । तर, पनि सहमति कायम रहला भन्नेमा अनेक आशंका उनीहरुको विगतले देखाएको छ । संविधानसभाको चुनावको मिति तय भएर पनि सरेको हुँदा जनताको चाहनालाई उनीहरुले बेवास्ता गरेका हुन् कि भनेजस्तो भएको छ । सातदलबीचको मतभेद अन्त्य नभएसम्म देशले निकास पाउँदैन र त्यो कार्यमा दलहरु अग्रसर होउन मेरो भनाई यत्ति छ ।

विकास श्रेष्ठ धर्मस्थली, काठमाडौं

एकले अर्कोलाई विश्वास नगर्दा मुलुकको राजनीति दयनीय बनेको छ । यो अवस्थामा र्सर्दैआएको संविधानसभाको चुनाव होला भनेजस्ता लागेको छैन । माओवादीले फरक मत राखेर एकता खलबलिएकोले झन् समस्या देखिएको छ । यसकिसिमको अविश्वास बढेर मिलाप नहुने हो भने देशले निकास पाउँदैन र अवनतिमा जान्छ । त्यसैले हुनुपर्ने र गर्नुपर्ने कार्यतर्फसबै दल मिलुन् र नयाँ नेपाल बनोस् ।

सुदीप अधिकारी काठमाडौं, स्वतन्त्र लेखापरीक्षक

तरल अवस्थामा रहेको विद्यमान राजनीतिक परिस्थितिले देशमा संविधानसभाको चुनाव हुन्न कि भन्नपर्ने भएको छ । त्यसैले आपसी विवादलाई टुंग्याउँदै लगेर सहमति अनुसार र संकल्प प्रस्ताव अनुसार काम गरिने हो भने देश र जनताले अपेक्षा गरेको कुरा हुन्छ कि भन्ने आशा छ । तर, कति सम्म कार्यान्वयन हुन्छ भन्ने त हर्ेर्नु नै पर्छ ।

रेवतीप्रसाद पाण्डे काठमाडौं

जनताको आन्दोलनबाट माथि उठेका राजनीतिक दलले जनता केही बुझ्दैनन् भनेर बेवास्ता गरिरहेका छन् । यस्तो गलत सोचाइमा नेताहरुले देशलाई कता लैजाँदै छन् भनेर हामी जनता अझ अन्योलमा परेका छौं । वास्तविक रुपमा यसो हुनु देश र जनतालाई धोका हुन्छ । त्यसैले सात दलको एउटा सहमति बनेर देशलाई अगाडि बढाउनु पर्नेमा त्यसो हुन सकेको छैन । यस्तो अवस्था रहनु सबैका निम्ति घातक र जनआन्दोलन विरोधी कार्य हुन्छ । यसतर्फसोचेर संविधानसभाको चुनाव गर्न सबै शक्ति एक होउन् र सबै दलले जोड घटाउ गर्न छोडी देशमा विद्यमान अन्योल हटाउन् । जबसम्म राष्ट्र र राष्ट्रियता भनिंदैन र जनताको हितको लागि काम गरिंदैन त्यसले कसैको भविश्य पनि सुनिश्चित गर्दैन । देश र जनता भन्दा पार्टर्ीीूला होइनन्, त्यर्सथ राष्ट्रियहितका लागि सबै सवेदनशील हुनर्ुपर्छ ।

रामगोपाल थापा सचिव- स्वतन्त्र मजदुर युनियन

खिचातानीको रुपमा नेपाली राजनीति जुन रुपमा देखिएको छ, त्यो केवल शक्ति हत्याउन दाउपेच मात्र हो । यस्तो सोचले प्रतिगमनलाई मात्र फाइदा पुर्‍याउँछ भन्ने बारे दलहरुले जानेर पनि बेवास्ता गरेका छन् । त्यही कारण राजनीति ब्रि्रेको छ र जनताले सकारात्मक सन्देशको अनुभूति गर्न पाएका छैनन् । यसबारे सात दल सचेत हुनर्ुपर्छ र अहिलेको परिस्थितिमा सात दलको विकल्प नभएकोले उनीहरु मिलेर राजनीतिक निकास खोज्नर्ुपर्छ ।

संविधानसभाको चुनाव हुन्छ भनी आशावादी रहेका जनतालाई भ्रममा पारेर अन्य कार्यतर्फअग्रसर हुने हो भने अर्कै शक्तिले खेल्न सुरु गर्छ । त्यर्सथ चुनाव गराउनतर्फसबै दल अग्रसर हुनर्ुपर्छ । चुनाव नभएसम्म नयाँ नेपालको परिकल्पना साकार हुँदैन र नेपाल सधैं पछाडि परिरहन्छ । सात दलले आपसमा बखेडा नगरी र शक्तिको खेलमा नरहेर देश विकासमा अग्रसर हुनर्ुपर्छ ।

गणतन्त्रमा जाने सम्बन्धमा एकमत हुन नसक्नुले देशले स्पष्ट दिशा लिएको छैन । यसले खतरा सिर्जना गर्छ भन्नेतर्फगंभीर भएर नेताहरुले चिन्तन गर्नुपर्छ र एकमत भएर अगाडि बढ्नर्ुपर्छ ।

सुभानन्द भण्डारी गुल्मी

सात राजनीतिक दलको आपसी खिचातानीले मुलुकको अवस्था गंभीर हुँदै गएको छ । यद्यपि समझदारीको प्रयासमा संसद्बाट एउटा निष्कर्षनिस्केको छ । त्यसले सकारात्मक प्रभाव परेको छ । तर, संविधानसभाको चुनाव गर्ने भनी पटक पटक प्रतिवद्धता देखाउने र पर सार्ने गरिएकोले चुनाव खुकुरीको धारमा रहेको मलाई लागेको छ । देशको विकासका लागि र नयाँ नेपाल बनाउन इमान्दार भएर जनताप्रतिको उत्तरदायित्व नेताहरुले बहन गर्ने हो भने संविधानसभाको चुनाव हुनर्ुपर्छ । तर दलहरुबीच स्वार्थको खेल भैरहेकोले हामलाई शंका लागेको छ । मुलुकको भविष्यका लागि दलहरु संविधानसभाको चुनाव गर्ने पक्षमा एकमत हुनर्ुपर्छ, त्यही नै जनताको भावना हो ।

उमेश पौडेल विद्यार्थी, रामेछाप

दक्षिणपन्थी र वामपन्थीको राजनीतिक खिचातानीले देशको राजनीति अप्ठेरो मोडमा छ । यस्तो अवस्था रहनु देश र जनताको लागि हितकर छैन । त्यसैले यस्तो अवस्थाको अन्त्य गरी संविधानसभाको चुनावका लागि वैचारिक द्वन्द्वबाट राजनीतिक दल मुक्त हुनर्ुपर्छ । जनताको पक्षमा निर्ण्र्ाागर्न उनीहरु अग्रसर हुनर्ुपर्छ ।

अच्युत श्रेष्ठ व्यवसायी, काठमाडौं

राजनीतिक दलको क्रियाकलापले जनता सचेत हुनुपर्ने देखाएको छ । विशेष गरी र्सार्भभौमिकता र राष्ट्रियताको सवालमा जनता संवेदनशील भएनन् भने राजनीतिक नेतृत्वले सही काम गर्दैनन् भन्ने कुरा विद्यमान राजनीतिक घटनाक्रमले देखाएको छ । जनचाहना अनुरुप राजनीतिक नेतृत्व जिम्मेवार भएनन् भने देशले गति प्राप्त गर्दैन र देश पछाडि पर्छ । जानेर पनि नजानेको जस्तो गर्ने नेताहरुलाई जनताले यही पाठ पढाउनपर्ने मेरो भनाइ हो ।

अहिलेको तरल अवस्थाको फाइदा उठाउन अन्य शक्ति पनि लागिरहेका हुन्छन् । यो कुरा नेताहरुले बुझेकै होलान् तर काम त्यो अनुरुप नभएकोले जनता सचेत, जुझारु भएर घच्घच्याउनपर्ने भएको छ । राष्ट्रिय तथा अन्तर्रर्ााट्रय रुपमा नेपालमा संविधानसभा चुनाव हुनर्ुपर्छ भन्ने छ भने हामी जनता जनआन्दोलनमा अग्रसर भएको पनि यसैका लागि हो । यो जनचाहना पूरा गर्न र राजनीतिक निकासका लागि चुनाव सही तरिकाले समयमै हुनर्ुपर्छ ।

राजनीतिक दलमा आफ्ना एजेण्डा लिएर जनतामा जानु राम्रो हो । तर, दलीय स्वार्थमात्र लिएर अगाडि बढे भने जनताका लागि घातक हुन्छ । त्यसैले त्यसभन्दा माथि उठेर राष्ट्रियता र जनतालाई उनीहरुले हर्ेर्नुपर्छ । अहिले पार्टर्ीी स्वार्थमात्र हेरिएको छ, त्यो अवस्था आउनु हाम्रा लागि राम्रो होइन ।

दीपेन्द्र शिवाकोटी व्यवसायी, काठमाडौं

कांग्रेस, माओवादी, एमाले लगायत सात दल मिलेर देशको लागि केही गर्छन् भन्ने हाम्रो आशामा तुषारापात भएको छ । तर पनि सबै दल मिलेर जनताको चाहना पूरा गर्नेछन् भन्ने आशा हामी जनतामा अझै बाँकी छ ।

त्यसैले संविधानसभाको चुनावका सम्बन्धमा राष्ट्रपतीय प्रणालीमा जानु अनिवार्य छ । राजा राखेर चुनाव हुनसक्दैन भन्ने मलाई लाग्छ । त्यसैले भोलि अप्ठेरो नपर्ने गरी अहिल्यै विधि र प्रक्रिया स्पष्ट पारेर चुनावमा जानर्ुपर्छ । नभए चुनाव हुन कठिन छ । यसका लागि सात दलले खिचातानीको राजनीति नगरी चुनाव गर्नेतर्फअग्रसर हुनर्ुपर्छ । तर, कुनै दलहरु परम्पराभन्दा बाहिर नआउने र कुनै क्रान्तिकारी भैरहने हुँदा सहमतिको केन्द्रबिन्दु भेटिएको छैन । यसले हामी जनतामा सकारात्मक सन्देश आएको छैन । त्यर्सथ सबै मिलेर सहमतिमा रही अगाडि बढ्नर्ुपर्छ, त्यसैमा सबैको हित छ र जनताको चाहना पनि पूरा हुने आधार तयार हुन्छ ।

एल.बी. श्रेष्ठ गोर्खा

देशको व्रि्रँदो स्थितिलाई ख्याल गरेर राजनीतिक दलले आपसी द्वन्द्वको स्थिति अन्त्य गरी राजनीतिलाई अगाडि बढाउनर्ुपर्छ । यस्तो परिस्थितिमा संविधानसभाको चुनाव हुन्छ र हुँदैन भनी ढुक्क हुन सकिएको छैन । त्यसैले दलहरु जुन रुपमा जनताको आशामा तुषारापात गर्ने किसिमले आपसमा आ-आफ्ना अडान लिएर बसेका छन्, त्यसले निकास निस्कँदैन । जुन किसिमले संसद्मा सहमति बनेको छ, त्यसलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन सक्नर्ुपर्छ र देशलाई परिवर्तनसंगै विकासको गतिमा लैजान सक्नर्ुपर्छ ।