काठमाडौं । उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको गठनसंगै सरकार परिवर्तनको हल्लाले सत्ता राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग उत्पन्न गरेको छ । सत्तासीन दलका धेरैजसो नेताहरूले वर्तमान सरकारको निरन्तरता चाहने बताइरहेकै अवस्थामा कुनै पनि बेला सरकारको नेतृत्व बदलिनसक्ने सम्भावना रहेको राजनीतिक सूत्रहरू बताउँछन् । उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको गठन नै सरकार परिवर्तन गरी माओवादीसहितको राष्ट्रिय सरकार गठन गर्नका लागि भएको माओवादी नेताहरूको दाबीलाई निराधार मान्न सकिन्न । अब गठन हुने सरकारको नेतृत्व कांग्रेसले गर्ने र त्यो नेतृत्वलाई माओवादीले पनि साथदिने अवस्था उतिबेलैदेखि सिर्जित छ । उता कांग्रेसका दोस्रो पुस्ताका प्रभावशाली नेताहरू भने वर्तमान सरकारकै पक्षमा आफूहरू रहेको बताइरहेका छन् । यसको एउटै कारण भनेको सरकारको नेतृत्व कांग्रेसले गर्न पायो भने त्यो स्थानमा सुजाता कोइरालालाई पुग्नबाट कसैले पनि रोक्न नसक्ने सम्भावना देखेर नै हो । नयाँ सरकार गठनका लागि कांग्रेस र माओवादी मिले भने बहुमत सजिलै पुग्छ । कांग्रेसले सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर पाउन लागेको बुझेरै मधेशी जनअधिकार फोरम लोकतान्त्रिकका अध्यक्ष विजय कुमार २४ घण्टाभित्रै ढालिदिने चेतावनी दिन थाल्नुभएको छ । अर्कोतिर एमालेभित्रको विवाद सल्टियो भनिए पनि सरकार परिवर्तन गर्ने कतिपय नेताको भित्री चाहना अझै मरिसकेको छैन । त्यसो त माओवादीकै नेतृत्वमा सरकार गठन हुने राष्ट्रिय परिस्थिति कायमै भए पनि अन्तर्रर्ााट्रय हस्तक्षेप र दबाबका कारण त्यो सम्भावना कम छ । माओवादीभित्र डा. बाबुराम भट्टर्राईले आगामी सरकारको नेतृत्व गर्ने चर्चा अझै सेलाइसकेको छैन । अर्कोतिर सरकार परिवर्तन भयो भने त्यसको नेतृत्व एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालले नै गर्न पाउने सम्भावना पनि कायमै रहेको छ । यदि त्यस्तो भयो भने पनि आर्श्चर्य हुनेछैन ।

संविधान निर्माण गरी शान्ति प्रक्रियालाई टुङ्गोमा पुर्‍याउने समय जति छोट्टदिैछ सत्ता संर्घष्ा अर्कै बाटोबाट झन् उत्कर्षा पुगेको देखिन्छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार संविधान लेखन र शान्ति प्रक्रियालाई निष्कर्षा पुर्‍याउन दलहरू अनिच्छुक रहेको सन्देश जनतामा जान नदिनकै लागि मात्र सत्ताको खेल बाहिरी त्यति सारो प्रकट हुन नसकेको हो । माओवादीका कतिपय नेताहरू पनि यतिबेला सरकार परिवर्तन मुख्य विषय नभएको बताउन थालेका छन् ।

राजनीतिक परिस्थिति भित्रभित्रै सत्ता संर्घष्ामै रुमल्लिइरहँदा उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको आमन्त्रित सदस्य बनाइएका प्रधानमन्त्री नेपाल आफूलाई मिल्काउने निर्ण्र्ााा आफैं सहीछाप गर्नुपर्ने स्थितिबाट गुज्रिरहनुभएको छ । यतिमात्र होइन एमालेका नेताहरूमै संयन्त्रप्रति एकमत छैन । संयन्त्रले सबैभन्दा बढी खुसी र भविष्यमा लाभ दिने नेता भनेको सुजाता कोइराला मात्र हुन् । कतिपय कांग्रेसीहरू माधव नेपाल र प्रचण्डको 'इगो'का कारण सुजाता कोइराला देशको प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना बढ्दै गएको छ । कांग्रेसभित्र संयन्त्रले गर्ने यस्ता षड्यन्त्रहरूको चाल पाएका नेताहरू यसप्रति असन्तुष्ट छन् । सत्तारुढ अरु दलका नेताहरू पनि संयन्त्र तत्काल भङ्ग हुनुपर्ने माग गरिरहेका छन् ।

सरकार परिवर्तन भैहाल्यो भने यसको नेतृत्व कसले गर्ला - राजनीतिक वृत्तमा यस्ता जिज्ञासाहरू प्रशस्त उठ्ने गरेका छन् । वर्तमान सरकार ढल्यो भने अब बन्ने सरकारको नेतृत्व गर्ने सम्भावना तीनवटै शर्ीष्ा दलको छ । तर प्रबल सम्भावना कांग्रेसको र त्यसभित्र पनि सुजाता कोइराला भावी प्रधानमन्त्रीका रुपमा आउनसक्ने सम्भावना इंगित हुन थालेको छ । माओवादीले आफ्ना चार चरणको आन्दोलनमा आफूहरूको नेतृत्वको सरकार गठन हुनुपर्ने माग गरेको भए पनि उसको भित्री र प्रधान प्राथमिकता माधव कुमार नेपालको कर्ुर्सर्ीीोस्नु रहेको छ । वर्तमान सरकार ढाल्न कांग्रेसको साथ चाहिने र त्यसका लागि सुजाता कोइरालालाई प्रधानमन्त्री स्वीकार्न माओवादी तयार रहेको कुरा धेरैपटक र्सार्वजनिक भैसकेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार गिरिजाप्रसाद कोइरालाको पुत्री मोह र एकीकृत नेकपा माओवादीको माधव कुमार नेपालप्रतिको आक्रोशले वर्तमान सरकारको दिनगन्ती सुरु हुनसक्छ । यसका अनेक उदाहरण र संकेतहरू देखिइसकेका छन् । हालै उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्री सुजाता कोइरालाले सरकारको नेतृत्व बदल्नुपर्ने धारणा र्सार्वजनिक गरेपछि सत्तावृत्तमा ठूलै हलचल मच्चाएको थियो । उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको नेतृत्व गिरिजाप्रसाद कोइरालाले गर्नु र सुजाता कोइरालाले सरकारको नेतृत्व बदल्नुपर्ने धारणा र्सार्वजनिक गर्नुलाई सामान्य रुपमा लिन नसकिने र यसभित्र गहिरो खेल भएको अनुमान गर्न गाह्रो छैन । उच्चस्तरीय संयन्त्रको भित्री मनसाय पनि सरकार परिवर्तन भएको अर्थ लाग्दैछ ।

तोकिएको समयमा संविधान निर्माण गरी शान्ति प्रक्रियालाई तार्किक निष्कर्षा पुर्‍याउन सबै दलहरूको सहभागितामा राष्ट्रिय सरकार गठनको विकल्प छैन तर त्यसको नेतृत्व जसले गरे पनि हुने अवस्था सिर्जित छैन । संविधानसभाको सबभन्दा ठूलो दल एकीकृत नेकपा माओवादी जसको नेतृत्व पनि मान्न तयार रहे पनि वर्तमान सरकारमा कुनै हालतमा सामेल नहुने अडानमा छ । अर्कोतिर गिरिजाप्रसाद कोइरालाको बढ्दो उमेर र खस्कदो स्वास्थ्यसंगै कांग्रेस पार्टर्ीी मात्र होइन मुलुककै नेतृत्वमा छोरी सुजातालाई स्थापित गराउने मोह छुटेको छैन । कोइराला मुलुककोभन्दा पनि छोरी सुजाताको भविष्यलाई लिएर बढी चिन्तित देखिन्छन् । पुत्री मोहले नेपाली कांग्रेसभित्र एकल र निर्विकल्प नेताको हैसियतबाट समेत गिरिजाप्रसाद कोइराला झरिसकेका छन् । कांग्रेस पार्टर्ीीत्र दोस्रो पुस्ताका प्रभावशाली नेताहरू सुजातालाई पिताको आड भरोसाकै आधारमा माथि चढ्न दिने पक्षमा छैनन् । अर्कोतिर कोइरालाको दौराको फेर नसमाती माथि चढ्न नसकिने सोच भएका कतिपय नेताहरू भने सुजातालाई र्समर्थन गरेरै भए पनि आफू स्थापित र सुरक्षित भैरहने सपना देखिरहेका छन् ।