मुलुक असफलताको बाटोतिर धकेलिंदै जाने आधारहरू तयार हुँदैछन् । गत शुक्रबार मात्र काठमाडौंको बालाजुमा हतियार विक्री गर्ने समूह र प्रहरीबीच गोली हानाहान भएको घटनाले पनि स्थितिको गम्भीरतालाई पुष्टि गरेको छ ।

आम नागरिकले शान्ति सुरक्षाको नाममा सडकमा प्रहरीको उपस्थिति बाहेक केही पाउन सकेका छैनन् भने विधिको शासनको नाममा मन्त्री र नेताहरूको कर्ण्र्ााु भाषण मात्र सुन्नु परिरहेको छ । मुलुक चौतर्फी रुपमा अस्तव्यस्त र दिनप्रतिदिन जोखिमपर्ूण्ा अवस्थामा पुगिरहेको छ । राजधानीमा अपराधिक गिरोहको बढ्दो सक्रियताले हातहतियारको विक्री समेत खुल्लम्खुल्ला भैरहेको तथ्य प्रहरीले नै र्सार्वजनिक गरेको छ । अर्कोतिर राजधानीमा सक्रिय आपराधिक गिरोहका सदस्यहरूलाई 'निश्चित कार्य'का लागि हतियार भाडामा दिने व्यवसाय समेत फस्टाउँदै गरेको प्रहरी अनुसन्धानले देखाएको छ । अपराधीहरूलाई राजनीतिक संरक्षण प्राप्त हुने र्सवाधिक चुनौतिपर्ूण्ा र विडम्वनाको स्थिति मानिएको छ ।

काठमाडौं उपत्यकाको शान्ति सुरक्षाको जिम्मेवारी लिएर महानगरीय प्रहरी परिसर हनुमानढोकामा आउनुभएका प्रहरी उपरीक्षक रमेश खरेलको विशेष सक्रियता र चासोले परिचालित भएको प्रहरी टोलीले राजधानीमा सक्रिय आपराधिक गिरोहका बारेमा तथ्य पत्ता लगाएको हो । उपत्यकाको शान्ति सुरक्षा भयावह भन्दै गएको सर्न्दर्भमा हतियारको किनबेच र भाडामा लिने-दिने व्यवसाय फस्टाउँदै गएको सूचनाले राजधानीमा आपराधिक मनोवृत्तिमा विकास भैरहेको थप पुष्टि भएको छ । यस्तो अवस्था सिर्जना हुनुलाई समाजशास्त्रीहरू राजनीतिक अस्थिरता र नेतृत्व लिनेहरूको गैरजिम्मेवार प्रवृति तथा सुरक्षा निकायहरूमा राजनीतिकरण प्रमुख कारण रहेको बताउँछन् ।

राजनीतिक अस्थिरता र त्यसैको आड-भरोसामा देशको शान्ति सुरक्षा अत्यन्त कमजोर मात्रै बन्दै गएको नभै आम नागरिकको जीवन अपराधीकै निगाहमा निर्भर रहेको छ । शान्ति सुरक्षाको अभावमा नागरिकको जीवन अत्यन्त असुरक्षित बन्दैगएको अवस्थामा साना हतियारको खुला किनबेचले जनतामा थप भय मडारिन थालेको छ । सुरक्षा निकायमाथि हुने राजनीतिकरण र राजनीतिकै आड भरोसामा हुने भ्रष्टाचार तथा अनियमितताका साथै आपराधिक गिरोहसंगको उठबसले शान्ति सुरक्षाको सवाललाई जहिले पनि प्रश्नचिन्हको घेरामा पारिरहेको छ । राजधानीभित्रै अन्तर्रर्ााट्रय आपराधिक गिरोहको सक्रियताको रहस्य खुलिसकेको भए पनि जिम्मेवार निकायले त्यसप्रति गम्भीर चासो दिएको देखिंदैन । सञ्चार उद्यमी जमीम शाहको हत्या प्रकरणका विषयमा जेजति तथ्यहरू र्सार्वजनिक भए त्यसैलाई पुष्टि गर्ने गरी छानबिन आयोगको प्रतिवेदन र्सार्वजनिक भयो । अपराधीलाई कानुनको कठघरामा ल्याउने प्रयासमा के कति उपलब्धि हाँसिल भएको छ यसको जानकारी प्रहरीसंग छैन । अपराधीको नजिकै पुगेको दावी उतिबेलै प्रहरी प्रशासनले गरेको भए पनि त्यो अहिलेसम्म रहस्यमय नै छ ।

राजधानीमा हत्या, अपहरण, लुटपाट, चोरी, डकैती, फिरौती असुली लगायत हप्ता असुली जस्ता कार्यहरू रोकिएको छैन । दोहोरी, डान्स, डिस्को, क्याविन रेष्टुरेन्टहरूमा स्थानीय 'दादा'हरूले हप्ता असुली गर्ने काम बढदो छ । राजधानीका मुख्य क्षेत्र मात्र होइन शहरका भित्री भागमा समेत यो समस्या रहेको छ । चावहिल, गौशाला, महाराजगञ्ज, बालाजु, कोटेश्वर लगायतका क्षेत्रका रेष्टुरेन्टहरूमा हप्ता असुलीको धन्दा चलिरहेको भुक्तभोगीहरू बताउँछन् । यस्ता कार्यमा कतिपय अवस्थामा प्रहरीकै संलग्नता समेत हुने गरेको छ । यसैका लागि महानगरीय प्रहरी परिसका प्रहरी उपरीक्षक रमेश खरेलले आफ्नो मोबाइल नम्बर र्सार्वजनिक गरेर यस्ता घटनामा जो कसैको संलग्नता भए तत्काल खबर गर्न र्सार्वजनिक आव्हान नै गर्नुभएको छ । अपराध नियन्त्रणका लागि यो एउटा सकारात्मक कार्य मानिएको छ ।

राजधानीमा संगठित अपराधमा सक्रिय हुनेहरू विभिन्न राजनीतिक दलको सर्म्पर्कमा रहने गरेको नौलो प्रसङ्ग होइन । प्रहरीका अनुसार अपराधीहरूको बढ्दो सक्रियतामा राजनीतिकरण र्सवाधिक महत्वपर्ूण्ा पक्ष रहेको छ । राजनीतिक संरक्षणमा उपत्यकाभित्र बालुवा, ढुङ्गा, जग्गा प्लटिङ लगायतका व्यवसायमा अपराधिक गिरोहको प्रत्यक्ष संलग्नता हुने गरेको छ । काठमाडौंका कवाडी व्यवसायमा समेत आपराधिक गिरोहको संलग्नता हुने गरेको छ । त्यस्ता व्यापारमा संलग्न हुनेहरू प्रत्यक्षतः हत्या-लुटपाटमा सक्रिय नदेखिए पनि कुटपीट तथा शक्तिको आडमा रकम असुलीमा लाग्ने गरेको देखिन्छ । यस्ता अपराधिक गिरोहहरूलाई स्थानीयस्तरमा सक्रिय राजनीतिमा लागेका व्यक्तिहरूको संरक्षण हुने गरेको समेत देखिने भुक्तभोगीहरू बताउँछन् ।