काठमाडौं । नेपालको राष्ट्रिय पहिचानको एउटा अंग बनेको तर्राईका बासिन्दाहरु भारतीय हस्तक्षेप र खेलको र्सवाधिक मारमा परिरहेका छन् । हिमाल, पहाड र तर्राईमा विभाजित नेपालको भौगोलिक स्वरुपमा तर्राई भारतीय हस्तक्षेपको चौतर्फी मारमा परेका तर्राईका सीमान्तकृत जनतामा राष्ट्रिय भावना ओतप्रोत भए पनि उनीहरुको राजधानीसम्म पहुँच छैन । उनीहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने कतिपय नेताहरुलाई पनि भारतले कब्जामा लिने गरेको छ । कतिसम्म भने केही नेताहरुको स्वार्थी खेलकै कारण सिंगो तर्राईबासी अहिले पीडित बनिरहेका छन् । उनीहरु दोहोरो मारमा छन् । सीमापार जाँदा नेपाली भनेर हेपिनर्ुपर्छ भने राजधानीतिर आउँदा भारतीय दलाल भनेर पीडादायी आरोप खेप्नुपर्ने अवस्था छ ।

नेपालको राष्ट्रियताको कुरा गर्दा धोती र टोपीको प्रसंग विगतदेखि नै आउने गरेको छ । राष्ट्रियताको संरक्षण र सर्म्वर्द्धका नाममा टोपीले धोतीलाई अपमानित गर्ने गरी 'अराष्ट्रिय' वा 'भारतीय दलाल'को रुपमा चित्रित गर्ने गरिएको छ । तर स्मरणीय कुरा के छ भने नेपालको शासनसत्तामा लामो समयदेखि हावी हुँदैआएका टोपीधारीहरुकै कारण राष्ट्रियता खतरामा परिरहेको छ । भारतसंग गरिएका सम्पर्ूण्ा असमान र राष्ट्रघाती सन्धि-सम्झौताहरु टोपीधारीले नै गरेका हुन् । टोपीधारीको राष्ट्रघाती कदमले धोतीधारी राष्ट्रवादीहरु पेलिनुपरेको छ । त्यसो त सोझा सिधा तर्राईबासीलाई आधार बनाएर राजनीति गर्ने धोतीधारीहरु नेपाली राष्ट्रियताको सवालमा कमजोर नै देखिएका छन् । उनीहरुले तर्राईबासी जनताले राष्ट्रियताको जगर्ेनामा गरेका आन्दोलनहरुमा मौन रहने गरेका छन् । गण्डक पीडित आन्दोलन होस् वा सुस्ता बचाउ आन्दोलन त्यहाँ कुनै टोपीधारी होइन धोतीधारी नेपाली नै आन्दोलित भएका थिए । त्यहाँ धोतीधारी नै सक्रियरुपमा आफ्नो हक अधिकार स्थापनाका लागि संर्घष्ामा डटेका थिए । तर तर्राईका जनताको मुक्तिका लागि लडिरहने भनेर प्रचारित नेताहरुको त्यो आन्दोलनप्रति न सहानुभूति देखियो न त र्समर्थन नै । नेताहरुको यही कारणले भारतले नेपाली-नेपालीबीच राष्ट्रियताको विभाजन गर्न सफल भयो । भारतीय षड्यन्त्रकै कारण धोती र टोपीबीच द्वन्द्व उत्पन्न गर्ने काम भयो ।

नेपाली राष्ट्रियताको जगर्ेना गर्ने सवालमा जति टोपीधारीलाई चिन्ता छ, त्यती नै धोतीधारीलाई रहेको मात्र होइन अझ बढी चिन्ता र चासो छ । कारण स्पष्ट छ- भारतले नेपालमाथि हस्तक्षेप गर्‍यो भने त्यसको पहिलो शिकार तर्राईबासी नै हुनेछन् । तर्राईबासी नेपालीहरु भारतीय अतिक्रमणको पहिलो शिकार आफूहरु हुने भन्दै राष्ट्रियताको सवालमा एकजुट हुन आग्रह गरिरहेका छन् । तर्राईका केही स्वार्थी नेताहरुलाई उपयोग गरेर भारतले षड्यन्त्रको तानाबाना बुन्ने गरेको समाचार विवरणहरु पनि प्रकाशमा आएकै हुन् । तर्राईका सच्चा देशभक्तहरुको पीडा कम दर्दनाक छैन । उनीहरु आफ्नो पहिचान जोगाउन नसकिने अवस्थामा पुगेको दर्दनाक अभिव्यक्ति दिन थालेका छन् ।

तर्राईबासी नेपालीहरुको भाषा, रहनसहन भारतीयसंग मिल्ने हुनाले उनीहरुलाई भारतनिकट भनेर समेत आरोप लगाउने गरिएको छ । तर वास्तविकता त्यस्तो छैन । नेपालमा भारतीय हैकम र चलखेलको पहिलो मार तर्राई नै पर्नेगरेको छ । भारतीय हस्तक्षेप र अतिक्रमणकै कारण सीमावर्ती क्षेत्रमा नेपालीहरुले बेलाबेलामा नराम्रो दुःख पाउने गरेका छन् । सीमा सुरक्षार्थ बसेका एसएसबी फोर्सले नेपालीहरुलाई लुट्ने, उनीहरुकै बलमा नेपाली भूमि अतिक्रमण गर्ने र नेपाली चेलीहरुको अस्मितामाथि नै धावा बोल्ने गरेको घटनाहरु सामान्य जस्तै हुन थालेको छ ।

मुलुक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गरेको यो सुखद् अवसरमा तर्राईका विभिन्न माग र नाराहरु छरिएका छन् । एक मधेस एक प्रदेशदेखि लिएर विभिन्न जाति र समुदायले उठाएका विषयहरु पनि अहिले बहसमा छन् । यति हुँदाहुँदै तर्राईको मूलभूत समस्या भनेको राष्ट्रियताको जगर्ेना नै हो ।

लोकतन्त्र प्राप्तिपछि नेपालको राजनीतिमा भारतीय चलखेल जसरी बढ्यो सोही अनुपातमा तर्राईबासीहरुको सुरक्षाको चिन्ता बढिरहेको छ । सीमा क्षेत्रमा चरिरहेका गाई भैंसी लुट्नेदेखि चेलीबेटीमाथि हातपात गर्ने र नेपाली सीमाभित्र पसेर बलात्कारको प्रयास गर्ने दुस्साह भारतीयहरुले गरिरहेका छन् । अहिले भारतबाट सवैभन्दा बढी असुरक्षित कोही छ भने त्यो तर्राईबासी नै हुन् । भारतीय हस्तक्षेपको पहिलो मार तर्राईले नै खेप्नुपरेको छ ।

'भारतीय सीमा रक्षकहरु नेपाली भूमिमा प्रवेश गरेपछि त्यहाँका बासिन्दामा कोलाहल सुरु हुन्छ । आफ्नो छोरी चेलीको इज्जत बचाउन हामीलाई निकै गाह्रो परिरहेको छ ।' केही समय अघि राजधानीमा आयोजित एउटा कार्यक्रममा एकजना नेताले यस्तै क्रन्दन सुनाए ।

भारतीय हस्तक्षेप राजनीतिक, वैचारिक रुपमा मात्र होइन भौगोलिक रुपमा पनि त्यत्तिकै बढिरहेको छ । हरेक वर्षो वषर्ायाम सुरु भएपछि भारतकै कारणले नेपालका कतिपय जिल्ला जलमग्न हुने गरेका छन् । बाँके, नवलपरासी, रुपन्देही लगायतका जिल्लाहरुमा भारतले एकतर्फी रुपमा बनाएका बाँधका कारण नेपाली भूमि जलमग्न हुने गरेको छ । बाँधकै कारण बाढीको चपेटामा परेर वर्षोनी कैयौं मानिसले ज्यान गमाउनु परेको छ भने करोडौंको धनमाल क्षति हुने गरेको छ ।

भारतीय दादागिरी र हेपाहा प्रवृत्तिको जनस्तरबाट जति विरोध हुने गरेको छ त्यसको अनुपातमा राजनीतिक नेतृत्वहरुले गर्ने हिम्मत गर्न सकेका छैनन् ।

भारतले एकतर्फी रुपमा बनाएका बाँधहरुका कारण भोग्नुपरेको बाढी र डुबान समस्या, भारतबाट भएको आपराधिक समूहको घूसपैठका कारण बढेको असुरक्षा, राजनीतिक रुपमा लाग्ने गरेका आरोप अनि आफनो अस्मिता जोगाउन संर्घष्ा गरिरहेको तर्राईलाई जोगाउने र आफ्नो गौरवशाली पहिचान बाचउन अहिले हम्मे हम्मे परेको छ ।