काठमाडौं । अनेक दाउपेच र खेलकाबीच राष्ट्रपतिको निर्वाचन सम्पन्न भएर गणतन्त्र नेपालको पहिलो राष्ट्रपतिका रुपमा नेपाली कांग्रेसका नेता डा. रामवरण यादव निर्वाचित हुनुभएको छ । यादवले नेकपा माओवादीबाट प्रस्तावित उम्मेदवार रामराजाप्रसाद सिंहलाई २८ मतले पराजित गर्नुभएको हो । यादवको पक्षमा तीन सय आठ मत परेको थियो भने सिंहको पक्षमा दर्ुइ सय ८० मत मात्र परेको थियो । कुल पाँच सय ९० मत खसेकोमा दर्ुइ मत बदर भएको थियो भने राप्रपा नेपालले निर्वाचन बहिष्कार गरेको थियो । यसअघि गत शनिवार भएको निर्वाचनमा उपराष्ट्रपति पदका लागि मधेसी जनअधिकार फोरमका उम्मेदवार पर्ूव न्यायाधीश परमानन्द झा निर्वाचित भैसक्नुभएको छ ।

राजनीतिक विश्लेषकहरुका अनुसार- राष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रकरणमा प्रमुख राजनीतिक दलहरुबीच उत्पन्न कटुताले मुलुकको भावी राजनीतिक दिशा अनिष्ट सूचक बन्नसक्ने आशंका भने खडा भएको छ । शान्ति प्रक्रिया र संविधान लेखनकार्य तार्किक निष्कर्षा नपुग्दासम्म सहमतीय राजनीतिक अभ्यास अपरिहार्य रहेको वास्तविकतालाई उपेक्षा गरेर प्रमुख राजनीतिक दलहरु सत्ता समीकरणको गणितीय खेलमा सामेल हुन पुगेकाले नेपालको समग्र राजनीति अविश्वास र आशंकाले धुमिल भैरहेको छ । अब सात दलीय गठबन्धनको अवशेष पनि बाँकी नरहेको प्रतीत छ । संविधानसभाको निर्वाचनमा अग्रता हाँसिल गरेको नेकपा माओवादीलाई सहजै सत्ता नसुम्पिने मानसिकताले सिर्जना गरेका समस्याहरुबाटै विश्वासको संकट खडा भएको जगजाहेर छ । राष्ट्रपति-उपराष्ट्रपतिको निर्वाचनमा बाह्रवर्षो संसदीय अभ्यासलाई फोहोरी खेलमा परिणत गर्नेखालका अभ्यासहरु पुनर्जागृत भएर आए । विगतमा संसद्लाई जस्तै अहिले व्यवस्थापिका संसद् समेत रहेको संविधानसभालाई परेड खेल्ने मैदान र क्रय-विक्रयको थलो बनाउने अशुभ संकेतहरु यथेष्ट मात्रामा देखिए । यस्तै गतिले भविष्यमा राम्रो संविधान बन्नसक्ने सम्भावनाबारे शंका उठेको छ । संविधानसभा ठूला दलहरुको लाचार छायाँ सिवाय केही बनेको जनअनुभूति छैन । संविधानसभा गठन भएको तीन-तीन महिना बितिसक्दा पनि जननिर्वाचित सरकार बन्न नसक्नु र संविधान लेखन प्रक्रियाको थालनी नै अकल्पनीय बन्नु भावी दिनका लागि अशुभ संकेत नै हो । निर्ण्ाायक हैसियत राख्ने ठूला दलका नेताहरुले एक अर्कामाथि आरोप-प्रत्यारोप लगाउँदै अविश्वास र घृणा फैलाउने अभियान चलाएर समग्र राजनीतिक नेतृत्व विफल भएको पुष्टि गरेका छन् । नेपाललाई असफल राष्ट्र बनाएर नाङ्गो हस्तक्षेप बढाउने लालशा राखेका नेपथ्यभित्रका बाहृय शक्तिहरुले परिवर्तित परिस्थितिलाई पनि आफ्नो दूराकांक्षा पूरा गर्न भरपुर उपयोग गरिरहेको कटुबोध विस्तार हुँदैगएको छ । पक्ष प्रतिपक्षको रेखा कोरी मुलुकको भावी राजनीतिलाई मोलतोल र क्रय विक्रयको दिशातिर उन्मुख गराउने प्रथम चरणको अभ्यासले जनताको अभिमत र संविधानसभाको मर्यादामाथि नै चोटिलो प्रहार गरेकाले जनमानसमा निराशा, अविश्वास र विरक्तता चुलिन थालेको छ । देशको राजनीति फेरि अनपेक्षित द्वन्द्वको बाटो समात्दै हिंसा भड्किने दर्ुर्नियतिको दिशातिर त मोडिने होइन भन्ने आशंका पनि चुलिंदै गएको छ । नेपाली जनता निकट भविष्यलाई सुखद् सन्देशमुखी होइन विकराल समस्याको अनपेक्षित दिशातिर धकेलिने आशंकाले चिन्तित भएर हेरिरहेका छन् । यो सवै समष्टिमा वर्तमान राजनीतिक नेतृत्वपंक्तिकै विफलताको सूचक हो ।

नेपालको समसामयिक राजनीतिक परिस्थितिले अकल्पनीय मोड लिएको छ । राजनीतिक गतिविधिहरु उल्टो दिशातिर मोडिएका छन् । नेपथ्यबाट हुने गरेका अदृश्य र अपारदर्शी खेलकै कारण सोच र अनुमान विपरीतका दृश्यहरु सिर्जित भएका छन् । नेकपा माओवादीको नेतृत्वमा बहुमतको वाम सरकार बन्ने निश्चित प्रायः अवस्था सिर्जना भएको अनुभूत भैरहेको बेला एक्कासी परिस्थितिले नयाँ मोड लियो । माओवादी र एमालेबीच अविश्वासको पहाड खडा भयो । संविधानसभाको निर्वाचन परिणाम आएदेखि नै नेकपा माओवादीको अग्रतालाई पचाउन नसकेका देशी-विदेशी शक्तिहरुले माओवादीको बाटो छेक्न गरेको व्यूहरचना राष्ट्रपति-उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रकरणमा आएर उदाङ्गयिो । संविधानसभा निर्वाचनको प्रचार अभियानमा प्रथम राष्ट्रपतिको रुपमा प्रस्तुत गरिनुभएका नेकपा माओवादीका अध्यक्ष क. प्रचण्ड निर्वाचनपछि प्रधानमन्त्रीका रुपमा 'प्रोजेक्टेड' भए पनि त्यो अवसर पनि प्राप्त नहुने शंका अहिले खडा भएको छ । प्रथम राष्ट्रपति बन्ने लालसाले सत्ता हस्तान्तरणलाई चर्को वार्गेनिङको औजार बनाउनुभएका प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई पनि हातलाग्यो शून्य भएको छ । विगतमा जति लितीकस्दा पनि प्रधानमन्त्री बन्न नपाउनुभएका माधव नेपाललाई दर्ुइ दर्ुइ ठाउँबाट चुनाव हारेको चोट विर्सर्ाा 'राष्ट्रपति' बनाउन एमालेले दाउ गरे पनि त्यो प्रत्युत्पादक नै सिद्ध भयो । शिखर पुरुष बन्न चाहने मर्ुधन्यहरु एक एक गरी पाखा लागे । पार्श्व निर्देशनका खेलले व्यक्तित्व क्षयीकरणलाई रणनीतिकै रुपमा उपयोग गर्ने गरेको आभाष यसपटक पनि दोहोरियो ।

राजनीतिक जोड घटाउको खेल सधैं चलिरहन्छ । जनताले पछाडि पारे पनि पार्श्वशक्तिको उपयोगमा आएर सत्ता राजनीतिको माहिर खेलाडीका रुपमा उभिने कलामा नेपाली कांग्रेस यसपटक पनि अगाडि देखिएको छ । नेकपा एमालेको प्रतिशोधात्मक र प्रतिक्रियात्मक चरित्रले तत्काल नेकपा माओवादीलाई हानी पुर्‍याए पनि कांग्रेसको पुच्छर बन्नबाट अलगिएर उसले कुनै मौलिक भूमिका स्थापित गर्न सकेन न त विशेष लाभ नै हाँसिल गर्नसक्यो । संसदीयकालमा 'राप्रपा'लाई टाउकोमा बोक्न विवश भएझैं अहिले कांग्रेस र मधेसी जनअधिकार फोरमको भरिया बन्ने नियतिलाई एमालेले राम्रैसंग सकार्‍यो । माओवादीलाई जति नै सत्तोसराप गरे पनि माधव नेपालको निर्विकल्पता प्रस्तुत गरेर एमालेले पाएको अवसर गुमाउने र सत्ता समीकरणको संसदीयकालकै फोहरी खेल दोहोर्‍याउन सघाउ पुर्‍याउने बाहेक कुनै बुद्धिमत्ता देखाएन । यो प्रकरण नेकपा एमालेलाई थप क्षयीकरणको दिशातिर धकेल्ने अर्को कारण बन्नसक्छ । माओवादीसंगको एकल सहयात्रा अन्तर्रर्ााट्रय समुदायले नपचाउने आशंका र छिमेकी मित्रको आन्तरिक दवाबकै कारण सहयात्राको सम्भावना टुटाउन एमाले नेतृत्वले हठ नछोडेको राजनीतिका खेलाडीहरुले नबुझेका छैनन् । अर्कातिर नेकपा माओवादीले पनि तीन तीन महिनासम्म आफ्नो नेतृत्वमा सरकार बनाउने अवसर प्राप्त हुन नसक्नुको पछाडिका कारण पत्ता लगाउन नसक्नु र ठूला साना सवै वाम दलको विश्वास जित्न कुनै रणनीतिक प्रयास नगर्नु वर्तमान नियतिको स्रोत हो भन्ने प्रष्ट प्रमाणित भएको छ ।

नेकपा माओवादीले संसदीय चरित्रको अभ्यासमा मात्रै आफूलाई सीमित नगर्ने पक्कापक्की नै छ । उसको अन्तिम गन्तव्य जनवादी गणतन्त्र नै हो भन्ने खुलस्त नै छ । नेकपा माओवादीका अध्यक्ष क. प्रचण्डले नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र मधेसी जनअधिकार फोरम बीचको समीकरणलाई अपवित्र र अराजनीतिक गठबन्धनको संज्ञा दिंदै यसबाट शान्ति प्रक्रिया नै भंग हुनसक्ने कडा प्रतिक्रिया दिनुका पछाडि कुनै रणनीतिक सोच छैन भन्न मिल्दैन । माओवादीसंग अहिले पनि 'जनसरकार, जनसेना, जनअदालत र जेल'का अभ्यासहरु छन् । समानान्तर राज्यशक्तिको अभ्यास कुनै न कुनै रुपमा जारी नै रहेको छ । माओवादीलाई मूलधारबाट पाखा लगाएर संसदीयकालकै प्रवृत्ति र चरित्र वरण गर्दै नयाँ नेपालको संरचना गर्नु कदापि सम्भव छैन । माओवादीलाई घेराउ गर्ने, एक्लो पार्ने र प्रतिपक्षमा थन्क्याउने नेपथ्य निर्देशित एवं प्रक्षेपित खेलले नेपाललाई असफल राष्ट्र बनाउन, विखण्डन र विर्सजनको दिशातिर धकेल्न सघाउने बाहेक कुनै सकारात्मक परिणाम नदिने निश्चित नै छ । विभिन्न कोणबाट राष्ट्र विखण्डन र राष्ट्रियता नै समाप्त हुनसक्नेसम्मका चिन्ताहरु त्यसै जाहेर हुनथालेका होइनन् । देशमा अहिले राष्ट्रिय एकता र अनुशासन करिब करिब भंग भैसकेको अवस्था छ । देश राजनीतिक दर्ुघटनाको संघारतिर धकेलिएको छ । देशले हार्दै गएको पीडादायी अनुभूति र्सवत्र व्याप्त छ । आम जनमानसमा निराशा र हताशा बाहेक केही छैन । प्रमुख राजनीतिक दलहरुको केन्द्रविन्दु सत्ता मात्र बनेको छ । शान्ति प्रक्रिया विपरीतका गतिविधिहरु छरपस्ट छन् । राजनीतिक मूल्य, मान्यता र आदर्शको विर्सजन भैसकेको छ । राजनीतिक नेतृत्वपंक्तिको विफलताले देशको परिस्थिति संभाल्नै नसक्ने बाटोमा पुगेको छ । नेपथ्यबाट निर्देशित राजनीतिक अभिनयले मुलुकलाई स्थायी शान्तिको बाटोमा पुग्न नदिने आशंका झ्यांगिएको छ । धमिलो पानीमा माछामार्न उद्यत हुनेहरुले यस्तो अनपेक्षित परिस्थितिबाट कस्तो लाभ उठाउने हुन् - त्यो अकल्पनीय छ र चिन्ताको विषय पनि त्यही हो ।