काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको आगामी वर्षहुने महाधिवेशनले कसलाई पार्टर्ीीे नेतृत्व सुम्पेला भन्ने जिज्ञासा अहिलेदेखि नै उठ्न थालेको छ । जनआन्दोलन २०४६ पछिसम्म सामूहिक नेतृत्वमा चलेको कांग्रेस त्यसपछि एकल नेतृत्वमा अगाडि बढ्दै अहिलेको अवस्थामा आइपुगेको छ । हालका दिनमा नेपाली कांग्रेस एकल नेतृत्वका कारण इतिहासमै र्सवाधिक कठिन मोडमा आइपुगेको बताइन्छ । पार्टर्ीी कतिपय नेताहरु एकल नेतृत्व असफल भएको र अब पार्टर्ीीई पुनः सामूहिक नेतृत्वमा लैजानुपर्ने बताइरहेका छन् ।

नेपाली कांग्रेसको आगामी महाधिवेशनबाट आफूलाई कांग्रेसको शर्ीष्ा नेता बनाउन शेरबहादुर देउवा, सुशील कोइराला र रामचन्द्र पौडेल लागिपरेका छन् । त्रय नेताहरु सम्भावित पार्टर्ीीभापतिको रुपमा चर्चामा रहे पनि यी तीनैजनामा पार्टर्ीीई एकढिक्का बनाएर नेतृत्व गर्नेसक्ने क्षमता नभएको बताइन्छ । पौडेलको छुद्र व्यवहार, कोइरालाको कोठे राजनीति र देउवाको हावादारी तर्क तथा भ्रष्टाचारको आरोपले नेपाली कांग्रेस आगामी दिनमा यी तीन नेताको हातबाट फुत्कनसक्ने सम्भावना पनि विश्लेषकहरुले औंल्याइरहेका छन् ।

संविधानसभाको निर्वाचनपछि राजनीतिबाट सन्यास लिने घोषणा गर्नुभएका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले आफ्नो अनुपस्थितमा पार्टर्ीीेता शेरबहादुर देउवाले संसदीय दलको अध्यक्षता गर्ने घोषणा गरेपछि देउवालाई आगामी सभापतिको रुपमा हर्ेर्ने गरिए पनि सुशील र रामचन्द्र पनि आ-आफ्नो लविका नेताहरुलाई उचालेर देउवाविरुद्ध मोर्चा कस्न थालिसकेको कांग्रेस सूत्रहरुको भनाई छ । पार्टर्ीीत्र जतिसुकै चर्चामा रहे पनि कोइराला र पौडेलको तुलनामा देउवा नै बलियो छन् । यति हुँदाहुँदै पनि उनले सहजै नेतृत्व पाउने सम्भावना भने देखिंदैन ।

पुख्र्यौली नेतृत्वमा चल्ने नेपाली कांग्रेसमा गिरिजाप्रसाद कोइरालाको उत्तराधिकारी अत्यन्त कमजोर भएका कारण कोइराला परिवारकै कुनै सदस्यको हातमा कांग्रेसको नेतृत्व जानसक्ने अनुमान एकथरि विश्लेषकहरुको छ । उता गणेशमान सिंह पुत्र प्रकाश पनि कांग्रेसको नेतृत्वमा तेस्रो पुस्ताका नेताहरु अघि आउन सक्ने सम्भावनालाई इन्कार गर्नुहुन्न ।

नेपाली कांग्रेसको जिम्मेवारी यतिबेला युवा पुस्ताको काँधमा दिनुपर्ने धारणाले त्यसै बल पाएको छैन । पुरानो पुस्ताको दृष्टिकोण, सक्रियता र सैद्धान्तिक अवधारणाले पार्टर्ीीई जीवन्त तुल्याउन नसक्ने ठोकुवा नेपाली कांग्रेसकै विश्लेषकहरुले गर्न थालेका छन् । कांग्रेसलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउने र विगतको साख पुनः प्राप्त गर्ने हो भने युवा पुस्ताको नेतृत्वमा पार्टर्ीीोड्नुपर्ने वातावरण बनाउन केही युवा नेताहरु सक्रिय भएको विश्वस्त सूत्रबाट थाहा भएको छ । त्यसो त पार्टर्ीी अहिलेको शर्ीष्ा नेताहरु युवा पुस्ताले यत्रो पार्टर्ीीे जिम्मेवारी बहन गर्न नसक्ने बताइरहे पनि कतिपय विश्लेषकहरु भने जननायक वीपी कोइरालाले ३३ वर्षो उमेरमा २००७ सालको क्रान्ति हाँकेको र गृहमन्त्री भएको प्रसंग उठाउन थालेका छन् । वीपी कोइराला ४० वर्षनपुग्दै देशको प्रधानमन्त्री भएको प्रसंगले पनि कांग्रेस युवापुस्ताको हातमा जाने सम्भावनालाई नकार्न सकिन्न । उता वर्तमान प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले ४० वर्षो उमेरमा जनयुद्ध हाँकेको तर्क गर्नेहरु नेपाली कांग्रेसका युवा नेताहरुले पनि पार्टर्ीीई जीवन्त बनाउनसक्नेमा विश्वस्त छन् ।

गिरिजाप्रसाद कोइरालाको जीवनकालमा आफ्नो परिवारभित्रैकालाई पार्टर्ीीेतृत्व सुम्पेर जाने चाहनाले अझै मर्ूतरुप पाउन सकेको छैन । वीपी पुत्र सशांक-शेखर र गिरिजापुत्री सुजाताको राजनीति सुरक्षित गर्ने प्रतिवद्धता जसले व्यक्त गर्नसक्छ उसैलाई कोइरालाले साथ दिने र आगामी नेतृत्व प्राप्त गर्ने सम्भावना पनि प्रवल छ । दक्षिण एसियाको प्रजातान्त्रिक पार्टर्ीीमा परिवारवाद हावी भैरहेको सर्न्दर्भमा गिरिजाप्रसाद कोइरालापछि कांग्रेसको बिंडो थाम्ने कोइराला परिवारबाटै निस्कनेछ कि अरु नै कोही हुने हो त्यो भने भविष्यमै थाहा हुनेछ ।