काठमाडौं । नेकपा माओवादीका अगाडि यतिबेला ठूलो चुनौती खडा छ । नयाँ नेपाल निर्माणका लागि राज्यको पुनःसंरचनादेखि लिएर आर्थिक-सामाजिक रुपान्तरण माओवादीको प्रमुख चुनौती हो । ठूलो लक्ष्य र गहन जिम्मेवारी बोकेर सरकारको नेतृत्व गरेको माओवादीका सामु अर्को चुनौती भनेको आफ्नो सेनाको समायोजन पनि हो । जनवादी गणतन्त्र स्थापना गर्ने भन्दै सशस्त्र युद्ध गरेको र त्यसैमा प्रशिक्षित कार्यकर्ताको ठूलो पंक्तिले प्रशिक्षणप्राप्त आफ्नो राजनीतिक धारलाई बिर्सन सकेका छैनन् । सेना समायोजन र प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यतालाई कसरी र कुन रुपमा आत्मसात गर्ने भन्ने माओवादी नेतृत्वका सामु तर्ेर्सिएको र्सवाधिक ठूलो चुनौती हो । अहिले माओवादी दर्ुइटा डुंगामा खुट्टा हालेर बसिरहेको छ । एकातिर संसदीय प्रजातन्त्रको अभ्यास गरिरहेछ भने अर्कोतिर जनवाद नै एकमात्र लक्ष्य रहेको दावी पनि छाडिएको छैन । माओवादीको लक्ष्य बहुदलीय संसदीय प्रजातन्त्र कि जनवादी गणतन्त्र हो भन्ने स्पष्ट छैन । यस विषयमा स्वयं प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले सरकारको नीति तथा कार्यक्रममाथि उठेका प्रश्नहरुको उत्तर दिंदै भन्नुभएको थियो- "हामीले वाध्यताले मात्र संसदीय व्यवस्था मानेका हौं । हामी न त तत्कालै साम्यवादमा पुग्न सक्छौं न त संसदीय प्रणालीमा नै बस्न सक्छौं" भन्नुभएको छ । नेकपा माओवादी बहुदलीय प्रणालीलाई स्वीकार्ने तर संसदीय व्यवस्था नमान्ने बताइएको छ । उनीहरुको बहुदलीय व्यवस्था कस्तो हो - चीन, बेलायत, अमेरिका वा अन्य मुलुकको जस्तो - यसको भने टुंगो लागिसकेको छैन । माओवादीका सामु आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोण स्पष्ट पार्नुपर्ने चुनौती पनि थपिएको छ ।

कतिपय विश्लेषकहरु जनवादी गणतन्त्रका लागि हतियार उठाएको र त्यसैमा समर्पित १९ हजार सेनाको समायोजन नहुँदासम्म स्पष्ट राजनीतिक दृष्टिकोण बनाउनु माओवादीका सामु ठूलो समस्याको विषय हो ।

विश्वले नै देखेको वास्तविकता के हो भने नेकपा माओवादी संसदीय बहुदलीय व्यवस्थाको सिद्धान्त अनुसार अहिले सरकारको नेतृत्व गर्न पुगेको हो । बहुदलीय प्रतिस्पर्धाकै आधारमा संविधानसभाको निर्वाचनमा सवभन्दा ठूलो दल बनेर सोही प्रक्रियाबाट प्रचण्ड प्रधानमन्त्री बन्नुभएको हो । त्यसो त कतिपय राजनीतिक विश्लेषकहरु संसदीय व्यवस्थाका विकृतिहरुलाई पोको पारेर बोक्दै हिंड्नु जरुरी नभएको र यसमा सुधार हुनुपर्ने बताइरहेका छन् । अहिले प्रजातन्त्रको विकल्प प्रजातन्त्र मात्रै भएको बताइन्छ । विश्व परिवेश, जनताको राजनीतिक चेतना र स्वतन्त्रतालाई कुनै पनि वहानामा कुण्ठित गर्ने प्रयास गर्नु स्वयंका लागि घातक सिद्ध हुनसक्छ । यो पनि विचारणीय पक्ष बनेको छ ।

नेकपा माओवादीले यतिखेर मुलुक रुपान्तरण गर्ने आशा अधिकांश नेपालीले गरेका छन् । मुलुकमा राजनीतिक स्थिरता, शान्ति, प्रजातन्त्र र जनजीविकाको सहज वातावरण नेपाली जनताको आकांक्षा हो । नेपाली जनताले हिंसालाई त्याग्नकै लागि माओवादीलाई सरकारको नेतृत्व गर्ने हैसियतमा पुर्‍याएका हुन् । माओवादी नेताहरुले यस विषयमा गम्भीर भएर सोच्नु र सोही बमोजिम कदम चाल्नर्ुपर्दछ ।