युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Monday, 10.23.2017, 04:24am (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
विचार विवेचना
 
संघ भनेको जोड्ने कि टुक्र्याउने ?
Wednesday, 10.11.2017, 01:50pm (GMT+5.5)

- महेश्वर शर्मा

संघ भनेको जोडिनु हो । त्यसैले यहाँ संघराज्य हुनुपर्छ भन्दा नेताले के बुझेर बोले, त्यो उनैलाई थाहा छैन । संघ राज्य भनेको फुटाउने, टुटाउने काम भएको छ । अझै पूर्णता आइसकेको छैन । भनेको के हो र हामी के भन्दैछौं भन्ने राम्रो बुझेर मात्रै बोल्नु र गर्नु राम्रो हो । तर, यहाँ नबुझेरै सबै बोल्ने र गर्ने भैदिए अझ संघमा त्यसमाथि ‘जातीय’ थपे । विरोध हुन थालेपछि । ‘पहिचान’ थपे, तैपनि कुरा जहाँको तहीँ छ । सार्वजनिक सरोकारका विषयमा गुपचुप होइन, सबैको राय परामर्श लिनु प्रजातान्त्रिक तरिका हो । सर्वप्रथम नेताको बुद्धिले संघको उल्टो अर्थ लाग्यो । संघ भनेको त समूह हो, टुक्रा होइन । पृथ्वीनारायण शाहले ५०–५५ वटा टुक्रे राज्यहरू जोडेर बनाएको नेपाल नै संघराज्य हो । अब यसलाई फोर्ने हो भने सही अर्थमा संघ हुँदैन, टुक्रे राज्यहरू मात्रै बन्छन् । यस्तो संगीन विषयमा पनि माओवादीले आवेशमा एक्लै निर्णय गरेर कांग्रेस, एमालेलाई समेत घिसा¥यो । कुमालकोटीका फेला परेका झिंगाले झैं कांग्रेस एमालेले होसै गुमाए । संघीयता आजै निल्नु न ओकल्नु भएको छ भने भोलि पूर्णरुपमा लागू गर्ने बेलामा के हालत होला र लागू नै भएमा पनि जिल्ला सरकारको प्रावधान नदेखिंदा अब जनताले केन्द्र सरकार बाहेकै प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकार मान्नुपर्दा प्रदेश सरकार मान्नन बेजिल्ला जानुपर्ने अवस्था देखिन्छ । यो जनतालाई हैरान पार्ने काम मात्रै हुनेछ ।
बाइसे–चौबीसे कालमा पनि यहाँ विभिन्न जात थिए, तैपनि सबै छासमिस भएर मिलेर बसेकै थिए र समाज व्यवस्था चलाउन सबै मिलेर सहयोगी भूमिका निर्वाह गरेकै थिए भने अहिले जातीय प्रश्न उठाएर सद्भावपूर्वक चलेको समाजमा खैलाबैला पार्न खोज्दैछन् । जात, भाषा र धर्मका आधारमा विश्वका विभिन्न मुलुकमा मारमुंग्री चलेको देख्दादेख्दै पनि हाम्रा नेताले शत्रु्ले पनि नगर्ने कामगर्न थालेका छन् ।
सोभियत संघमा गोर्वाचोभले ल्याएको पेरोस्त्रोइका र ग्लासनोस्तको भूकम्पले पूर्वी यूरोपका देशलाई छिन्नभिन्न पारेपछि ती देश टुक्रा टुक्रा भए । सोभियत संघ नै १५–१६ टुक्रा भयो । युगोस्लाभिया ५–६ टुक्रा भयो । बेल्जियम भाषाका आधारमा ३ टुक्रा भयो । भारत जातीयताकै आधारमा फुटेर पाकिस्तान बनेको हो । भारत–पाकिस्तान विभाजित हुँदा हिन्दु–मुुस्लिम दंगामा हजारौंले ज्यान गुमाए भने १ लाख जति महिला बलात्कारमा परेका थिए । त्यसै गरी पूर्वी पाकिस्तानबाट छुट्टिएर बंगलादेश बन्दाको द्वन्द्वमा १ लाखभन्दा बढी मानिस मरेका थिए भनिन्छ । भाषाकै कारण युक्रेन–क्रिमियाको हालत पनि देखेकै हो । भारत टुक्रिने क्रम पनि रोकिएको छैन । अफ्रिकी मुलुकहरू जात र भाषाकै झगडाले जर्जर छन् । यो सबै देखेर पनि हाम्रा नेताका खिया परेका दिमागमा संघ राज्यबाट राष्ट्रिय अखण्डता खतरामा पर्ने कुरा किन पस्दैन ? किन संघीयताको घाँडो भिर्न खोज्दैछन् ?
हिजो सिद्धान्त र आस्थाका आधारमा गरिने राजनीति आज शुभलाभ र जातीयताका आधारमा गर्न थालिएको छ । जातीय राज्यकै प्रश्नमा कुरा बाझेर कांग्रेस र एमालेबाट कट्टर जातिवादीहरू अलग भएर पार्टी नै खोले अर्थात् राजनीतिक दलका आधार नै खलबलिए । यो सबैको कारकतत्व चाहिं माओवादी नै हो । यिनले स्वार्थवश राष्ट्रियता र अखण्डता बिर्सेका छन् । प्रान्त (प्रदेश) छुट्याउने, एकल जातीय संघराज्य बनाउने जस्ता विखण्डनवादी सोचाइमा माओवादीलाई मधेशवादी दलले साथ दिए पनि उनीहरू भारतकै इशारामा छन् । आँखा चिम्लेर राष्ट्रविरोधी उत्ताउलो काममा अग्रसर भएकाहरू यो देशलाई सग्लो र सुरक्षित राख्नुपर्छ भनेर सोझो बाटोमा नआउने हो भने उनीहरू जनताबाट स्वतः टाढा हुन बेर लाग्ने छैन । 
यस सानो देशका हामी थोरै नेपाली युगौंदेखि मिलेर बसेको देख्न नसक्नेहरूका मच्चाटमा लागेर हाम्रै नेताले बाटो बिराउँछन् भने पराइलाई दोष दिने ठाउँ रहँदैन । एकैदिनमा पूर्व–पश्चिम, उत्तर–दक्षिण स्थलार्गबाटै पुग्नसकिने थोरै जनसंख्या भएको नेपाल (भारतको एउटा शहरको जति जनसंख्या पनि नेपालको छैन)लाई छिन्नभिन्न पारिदिने भेदियाहरूका मतिमा लागेर हाम्रा नेताले आफ्नै खुट्टामा बञ्चरो हानिरहेका छन् । गाउँ–जिल्लाका निकायलाई अधिकार नपुगे थपेर दिन सकिन्थ्यो । यहाँ ७५ जिविस मार्फत विकास निर्माणका कार्य भैरहेकै छन् । चार हजार जति गाविस र आधासय जति नगरपालिका बाहेक १४ अञ्चल र पाँच विकास क्षेत्रमार्फत आआफ्ना क्षेत्रका कार्य संचालन भैरहेकै छन् भने अब फेरि संघराज्यका नाममा भैरहेको संरचनालाई भत्काउने हो भने यो देश सग्लो रहला ? अहिलेसम्म मेरो जिल्ला सरकार स्याङ्जामा थियो, अब प्रदेश सरकार मान्न म कुनै बेजिल्ला जानुपर्नेछ ।
अहिले कल्पना गरिएको संघीयता पानीभित्र देखिने जूनजस्तै हो । त्यसलाई कार्यान्वयन गर्न न सजिलो छ, न त सम्भव नै । सर्वप्रथम प्रादेशिक राजधानीको विवाद आउँछ । सीमाना र प्राकृतिक स्रोत साधन बाँडफाँडको विवाद आउँछ । प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारका कार्यपालिका–न्यायपालिका र व्यवस्थापिकाहरूको क्षेत्र निर्धारणका समस्या निस्कन्छन् । केन्द्रीय सरकारमा पनि जति निकाय छन् ती सबै प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारमा पनि रहने स्थितिले तहतहका सरकारलाई आवश्यक पर्ने पूर्वाधार निर्माणका प्रसंगमा जग्गा अधिग्रहण, ठेक्कापट्टा, कमिशन आदिमा प्रदेश र स्थानीय तहका नेता मात्रै होइन जातजातिबीच पनि स्वार्थका झगडाले फणा उठाउनेछ । समावेशी, समानुपातिक, स्वायत्त क्षेत्र, संरक्षित क्षेत्र र विशेष क्षेत्र जस्ता विवादास्पद प्रावधान सबैलाई मान्य नहुनु निश्चित हुनाले विभिन्न जातजातिबीच द्वन्द्व निम्तिनु अवश्यंभावी छ । त्यस्ता झगडाले घातक रुप पनि लिनसक्दछ भन्ने कुरा सोभियत संघ, युगोस्लाभिया, भारत–पाकिस्तान र बंगलादेशका विभाजनले ल्याएका दुरवस्थाका उदाहरण पनि बिर्सनु हुँदैन ।
त्यस्तो स्थिति आएमा हामी आठदश वर्ष अन्योल, अनिर्णय र अस्थिरताकै अवस्थामा रुमलिएर आपमै मारामार गर्ने र फाइदा अरुलाई हुने अवस्था सिर्जना नहोस् भनेर शतर्क हुनैपर्छ । हतारमा संविधान निर्माण गरेर संघीयताको टुंगो नलगाउँदा नाकाबन्दी समेत मुलुकले खेप्नुप¥यो । यो अहिले केही मत्थर भएको जस्तो देखिए पनि कुनबेला कसको स्वार्थले फेरि उत्ताउलो भएर प्रकट हुने हो पत्तो छैन ।


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
निरपेक्ष पर्यवेक्षकको नजरमा वर्तमानको राजनीतिक परिदृश्य (10.11.2017)
सवारी चालक सभ्य र शिक्षित भैदिए‘ (09.12.2017)
“माझी” र “मोदी” (09.12.2017)
कुलो भत्काउने– पानी आएन भन्ने ? (09.06.2017)
भ्रष्टाचारीका पक्षधरहरुको मनोविज्ञान (?) (09.06.2017)
अब पद्धति नै फेर्नेतिर सोच्नुपर्ने हो कि (08.29.2017)
दुई प्र.म. बीचका दुई “गुफ्तगु भेट” को रहस्य (?) (08.29.2017)
स्वास्थ क्षेत्रको लगानीस् नाफा कि सेवा ? (08.29.2017)
नयाँ भनेको इतिहासै मेट्नु हो ? (08.15.2017)
प्र.म.को भारत भ्रमण कुबेलामा नै हुन लागेको भएपनि सफल होस् (08.15.2017)
संघीय¬जातीय उन्माद र दुष्परिणाम (08.08.2017)
सीमा युद्ध र संरक्षणको प्रश्न (08.08.2017)
विवेकसम्मत परिवर्तन ः आजको खाँचो (07.26.2017)
यस्तै नै हो भने- तारा सुवेदी (07.26.2017)
प्रयोग र परीक्षणमै जुग जाने भो (06.28.2017)
“गोर्खे” मरिरहेछन्, गोर्खाल्याण्ड जलिरहेछ- गोर्खाली “नीरोहरू” ठुमरी खेलिरहेछन्, किन ? (06.28.2017)
लोकभय र लोकलाज पचाएका छद्मभेषी लोकतन्त्रवादी (06.22.2017)
भरतपुर काण्डले देखाइदियो देश कसरी चलेको छ ? (06.22.2017)
राजपाको आन्दोलन र निर्वाचन सार्ने निर्णयले उब्जाएको प्रश्न (06.22.2017)
यद्भविष्यवादीको चकचकी (06.15.2017)



 
::| Latest News

 
[Page Top]