युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Wednesday, 10.16.2019, 02:42pm (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
नेपाल यो चक्रब्यूहबाट कसरी मुक्त होला ?
Tuesday, 12.15.2015, 12:11pm (GMT+5.5)

- यादव देवकोटा

संविधान निर्माणको अन्तिम चरणमा संविधानसभा बहिष्कार गरेर मधेश आन्दोलन गर्न तराई झरेका मधेशवादी नेताहरू दिल्ली दर्शनबाट काठमाडौं फर्किएका छन् । संविधानसभाबाट राजिनामा गरेर आन्दोलनमा गएका मधेशवादी मोर्चासंग आवद्ध दलहरू संसदमा भने सामेल भएका छन् । संविधान निर्माणका बेला संविधानसभाभित्रै आफ्ना मागहरू राख्नपाउने र दवाव सिर्जना गर्नसक्ने अवसरलाई उनीहरूले उपयोग गर्न सकेनन् तर अहिले उनीहरूले राखेका सवै माग पूरा गर्ने गरी संविधान संशोधन हुनुपर्छ भन्नेउनीहरूको माग छ । चार महिनादेखि तराईमा मधेश आन्दोलन चलाएर सिङ्गो नेपालमा मानवीय सङ्कट खडागर्न एक किसिमले सफल भएका मधेशी नेताहरूले व्यवस्थापिका संसदमा फर्केपछि संसद पनि चल्न दिएका छैनन् । भारत सरकारको निम्तो पाएर दिल्ली दर्शन गर्न गएका नेताहरूले चार दिनको त्यहाँको बसाइमा विदेश मन्त्री, विदेश सचिव, प्रधानमन्त्रीका सुरक्षा सल्लाहकार लगायतका थुप्रै अधिकारीहरूलाई भेट्ने अवसर पाए– आफ्ना गुनासाहरू पोखे । उनीहरूको भनाइमा मधेश आन्दोलनबारे फैलाइएको भ्रम चिर्न उनीहरू सफल रहे । उनीहरू दिल्लीमा नै रहेको बेला भारतको राज्यसभामा नेपालमा गरिएको अघोषित नाकाबन्दी र त्यसले नेपाल भारत सम्बन्धमा पारेको नकारात्मक असरबारे गहन चर्चा पनि भयो । नेपालमा मानवीय सङ्कट खडा गरेर भारत सरकारले छिमेकी मित्रराष्ट्र नेपालमाथि ठूलो अन्याय गरेको कुरा त्यहाँ गुञ्जियो र अभिलेखित भयो । मधेश आन्दोलन चलाइरहेका दिल्ली आमन्त्रित चार नेता मध्ये तीन नेताले चुनाव हारेका, संविधानसभाभित्रका अत्यधिक मधेशी सभासद्हरूले संविधानसभामा मतदान गरेका र थोरै मधेशी सभासद्ले मात्र बहिष्कार गरेको तथ्य पनि भारतको राज्यसभामा गुञ्जित भयो र जनमत गुमाएका नेताहरू लज्जित हुनुपर्याे । यो प्रत्यक्ष देखिएको एउटा पाटो हो ।

मधेश आन्दोलन अहिले पनि जेनतेन चलिरहेको छ । यो आन्दोलनको सूत्रधार को हो र यो कुन दिशातिर लक्षित छ भन्नेवारे यसबीचमा धेरै बहस भएका छन् । भारतको सत्ताधारी पक्षले आफ्नो कडा निर्देशनलाई नेपालका संविधान निर्माताहरूले अन्तिम चरणमा आएर उपेक्षा गरेको महशुस गरेर सार्वजनिक रुपमै असन्तुष्टि जाहेर गरे । तराईमा मधेश आन्दोलनको सूत्रपातको पृष्ठभूमि पनि त्यही हो भन्ने कुरा झरीपछिको घाम जत्तिकै छर्लङ्ग छ । भारतीय सत्ता विगतमा नेपालमा संघीयता थोपर्न सफल भयो । अहिले सीमांकनका नाममा तराईलाई पहाडबाट अलग गरी दुई मधेश प्रदेश बनाउने रणनीतिक अभियानमा छ । अहिले पूरै तराईलाई पहाडबाट अलग पार्ने र तराई प्रदेशमा कृतिम नागरिकताधारीहरूको बहुमत खडा गरी आत्मनिर्णयको अधिकारको कुरा उठाउन लगाई त्यो भूभागलाई नेपालबाट अलग गर्ने र क्रमशः भारतमा विलय गराउने अनि पहाडलाई घेराबन्दी गरेर भारतमा विलय हुन बाध्य पार्ने उसको दीर्घकालीन रणनीति रहेको नेपालभित्र खुला चर्चाको विषय बनिरहेको छ । हिमाललाई आफ्नो सुरक्षा रेखा भन्दैआएको भारतले नेपालको सार्वभौमिक अखण्डतामाथि अनेक तरिकाले धावा बोल्दैआएको छ । समय धेरै बदलिइसकेको र भारत बेष्ठित स्थितिबाट पनि नेपाल मुक्त भैसकेको भए पनि भारतीय सत्ताधारीहरू नेपाललाई १९५० ताकाकै आँखाले हेरिरहेका छन् । उनीहरूको दृष्टिदोष हटेको छैन । भारतीय सत्ताधारीहरूको बेलायती साम्राज्यबाट बिराशतमा पाएको गुलामी मानसिकता अझै हटेको छैन । भारतको नेपाल लगायत कुनै पनि छिमेकी देशसित सुमधुर र विश्वसनीय सम्बन्ध स्थापित हुन नसक्नुको कारण नै त्यही हो । नेपालले बेला बेलामा भारतबाट दुस्ख बेसाइरहनुको कारण पनि यही नै हो ।

तराईमा सुरू गराइएको मधेश आन्दोलनले भारतीय सत्ताको अहंतुष्टि हुने गरी नेपालमा दवाव सिर्जना गर्न नसकेपछि नेपालमा चरम संकट उत्पन्न गराई चर्काे दवाव सिर्जना गरेर पाठ पढाउने र  नेपाललाई आफ्नो काबुमा ल्याउने उसको चाहना पूर्तिका लागि अघोषित नाकाबन्दी सुरु गरेको हो । चार महिनाको यो अन्तरालमा नेपाली जनता नझुकेका, चरम अभाव खेपेर पनि राष्ट्रियता जोगाउन दरोसंग उभिएका र भारतले गरेको अघोषित नाकाबन्दीको भारतभित्रै र विश्वव्यापी बिरोधको लहर चलेकाले त्यसलाई मन्थर गर्न भारतीय सत्ताधारीहरूले नयाँ चाल चलेका छन् । चार महिनाको अन्तरालमा नेपालभित्रै अनेक चाल चलिए । भारतीय राजदुतको गैरकुटनीतिक चलखेल चरमरुपमा देखियो । उसले विभिन्न आवरण दिएर पालित पोषित गरेकाहरूलाई भरपुर उपयोग गर्याे । तर पनि नेपाल विचलित नभएको देखेपछि अघोषित नाकाबन्दीको अपगाल मधेशी नेताहरूको टाउकोमा भिराउन उनीहरूलाई दिल्लीमा बोलाएर नाकाबन्दी भारतले गरेको होइन हामीले गरेका हौं भन्न लगायो । खेतालाहरूको हैसियत कति हुन्छ भन्ने कुरा दुनियालाई थाहा छ । विश्वजगत अन्धो छैन ।

तराईमा रचिएको मधेश आन्दोलन र त्यसको बलले नपुगेर भारतले गरेको अघोषित नाकाबन्दीको चौतर्फी असर छ । नेपालमा इन्धनको अभाव जीवन रक्षक औषधिको अभाव, खाद्यान्नको अभाव  अघोषित नाकाबन्दीका उपज हुन् भने कथित आन्दोलनका क्रममा भएका हिंसा, हत्या, आगजनी, तोडफोड र उदण्डताको प्रदर्शन विकृतिको अर्काे पाटो हो । मधेश आन्दोलनले तराईमा लाखौं बालबालिकालाई पढ्नबाट वञ्चित गर्याे, तराईवासी लाखौं मजदुरको रोजिरोटी खोसियो, औषधिमुलो नपाएर कैयौं बेरामी अक्करमा परे, लाखौं परिवारको चूलो बल्न छोड्यो । तराईका किसानले दुस्खजेलो गरेर उत्पादन गरेको तरकारी र अन्नपातले बजार पाएन । उद्योग धन्दा बन्द भए, राज्यले अर्बाैं अर्ब राजस्व गुमायो । सीमावर्ती क्षेत्रका हजारौंहजार केटाकेटी तस्करीका लागि उपयोग गरिए । उद्दण्ड जमात खडा गरेर आफ्नै भाईबन्धुलाई पेट्रोल छर्केर जलाउनेसम्मका अमानवीय हर्कतहरू भए । राज्यले पनि अपराध कर्मलाई नियन्त्रण गर्न सकेन । धेरै अनर्थ भयो । यस्ता विकृतिजन्य गतिविधिबाट मुलुकले धेरै चिज गुमाएको छ । विदेशीको चक्रब्यूहमा फँस्दैगएकाले नै देशको यो हालत भएको हो ।

नेपाल यो चक्रब्यूहबाट कसरी मुक्त होला ? अहिले सवै नेपालीको मनमा यही चिन्ता जागृत छ । मधेश आन्दोलनलाई सम्बोधन गर्ने नाममा राष्ट्रिय अखण्डता र क्षेत्रीय सद्भावमाथि नै आँच पुर्याउने काम हुने हो कि भन्ने चिन्ता एकातिर बढिरहेको छ भने अर्कातिर सत्तास्वार्थका लागि भारतसंग अनपेक्षित गोप्य सम्झौताहरू पो हुने हुन् कि भन्ने अर्काे चिन्ता थपिएको छ । मधेशी नेताहरूले दिल्लीबाट के के पाठ लिएर आए भन्ने कुराको रिहर्सल हेर्न पनि त्यति धेरै समय कुर्नुपर्ने छैन । अहिले देशका सामु खडा भएका चुनौतिहरूको सामना नेपाली जनताबीचको अटुट एकता र राष्ट्रप्रेमको उच्च भावनाले मात्र गर्न सकिन्छ ।  


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
मधेशलाई जलभण्डार बनाउने ग्राण्ड डिजाइन (12.01.2015)
स्रोत–साधन छ कार्यतत्परता र व्यवस्थपन छैन (11.25.2015)
राष्ट्रियताका भाषण मात्रै कि काम पनि... (11.17.2015)
नेपाललाई असफल राष्ट्र बनाउने षड्यन्त्र (11.10.2015)
भारतीय नाकाबन्दी : त्यो बेला र यो बेला (11.03.2015)
अब उठाऔं ग्रेटर नेपालको मुद्दा (10.27.2015)
अबको बाटो आत्मनिर्भरतातिर (10.06.2015)
समस्या के हो र कहाँ हो ? (09.29.2015)
यो उत्साह ऊर्जामा परिणत होस् (09.22.2015)
सुन्ने, सुनाउने र गराउने अन्तैका (09.15.2015)
सामान्य सम्वेदनशीलता पनि देखिएन (09.01.2015)
नेपाल बनाउने कि भत्काउने ? (08.26.2015)
कस्तो आउने हो संविधान ? (08.11.2015)
सरकारको गति र नेपालीको नियति (08.04.2015)
आफ्नो शक्ति देखाइदिए जनताले (07.28.2015)
प्रतिगमत र अग्रगमनको दोसाँध (07.21.2015)
क्षमता देखाउने बेला यही हो (07.14.2015)
आशाका किरणमा ग्रहण नलागोस् (07.07.2015)
कसरी पाउँलान् पीडितले राहत (06.30.2015)
सम्पदाहरू धेरैपटक पुनःनिर्माण भएका छन् (06.23.2015)



 
::| Latest News

 
[Page Top]