युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Saturday, 11.25.2017, 11:15am (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
किन विकृत पारियो ऐतिहासिक संविधान ?
Tuesday, 09.20.2016, 02:26pm (GMT+5.5)

- यादब देवकोटा
ऐतिहासिक संविधानसभाले जारी गरेको संविधान कार्यान्यनमा अनेक जटिलता छ । र त्योभन्दा बढी जटिलता बाहिरी र भित्री कारणले त्यो उत्पन्न भएको छ । त्यसपछि जिम्मेवार राजनीतिक दलका नेताहरूले देखाउन नसकेको दृढ इच्छाशक्ति पनि अर्को कारण हो । मुलुकको राजनीतिक इतिहासमै पहिलोपटक संविधानसभाले जारी गरेको संविधान एक वर्षभित्रै दुईपटक संशोधन हुँदैछ । संविधान जारी हुनुअघिदेखि चलेको मधेश आन्दोलन र त्यो आन्दोलनलाई साथ दिन भारतले पाँच महिना लगाएको अघोषित नाकाबन्दीपछि संविधानको विश्वसनीयता र उत्कृष्टतामा प्रश्न उठाउने काम भयो ।

संसारमा सर्वसम्मत कहीं पनि हुँदैन भन्ने मान्यता विपरीत नेपालको संविधानलाई सर्वसम्मत बनाउनुपर्ने दवाव भारतको रह्यो र नाकाबन्दी लगायो । तर यसले नेपाली जनतामा अभूतपूर्व रुपमा राष्ट्रिय जागरण पैदा गर्याे । मधेश आन्दोलन परिवर्तन भयो । अहिले उनीहरू कहिले संविधान संशोधन होला र सरकारमा जाऔंला भनेर जोखाना हेरेर बसिहेका छन् ।

संविधान गतिशील दस्तावेज भएकाले यसको अभ्यासका क्रममा उत्पन्न अबरोध हटाउन संशोधन गरिन्छ । तर हामीकहाँ ९० प्रतिशतभन्दा बढी जनप्रतिनिधिले बनाएको संविधानको अभ्यास नै नहुँदै पहिलो संशोधन भयो भने अब अर्को संशोधनको तयारी भैरहेको छ । यो सब जिम्मेवार राजनीतिक दलका जिम्मेवार नेताहरूको गैरजिम्मेवार प्रवृत्ति र स्वार्थका कारणले हो । संघीयता, अहिले सबभन्दा चर्को मुद्दा हो र यो कसैगरी मिल्ने देखिंदैन । मधेशवादीका माग सम्बोधन गर्न प्रदेश संख्या र सिमांकन हेरफेर गरे अर्को पक्ष आन्दोलित हुने निश्चितै छ । संविधान जारी हुनु अघि नै मध्यपश्चिममा मच्चिएको आन्दोलनन विस्मृतिमा छैन ।

संविधान संशोधन आवश्यकताको उपज हुने भए पनि यहाँ विदेशीको दवावले संशोधन हुँदैछ । यस्तोमा राजनीतिमा नलागे पनि चासो राख्ने युवाहरू अभ्यास नै नगरी किन संविधान संशोधन भन्ने प्रश्न उठाउँछन् ।  किनभनेन नेपालको संविधानले मधेशी, आदिवासी, जनजाति, महिलाको हक अधिकार खोसेको आरोप मित्थ्या हो भन्ने समयसंगै प्रमाणित भैसकेको छ । मुलुकमा महिला राष्ट्रपति, महिला प्रधान न्यायाधीश, महिला सभामुख जनजाति उपराष्ट्रपति नयाँ संविधानले नै दिएको छ । नेताहरूका राजनीतिक स्वार्थ अनुसार त संविधान बन्दैन र बनाउने पनि हैन । त्यसैले सरकारले दोस्रोपटक संविधान संशोधन गर्दा कुन कुन अधिकार थप्ने हो चासोको विषय छ । अंगीकृत नागरिकलाई राष्ट्रको उच्च पदमा पुग्न पाउनुपर्ने प्रावधान राख्न खोजिएको त पक्कै हैन होला ? 

महिला, आदिवासी जनजाती र मधेशीको हवला दिएर आन्दोलन, नाकाबन्दी र भारतले विश्वव्यापी अभियान चलाउन खोजे पनि निवर्तमान सरकारले त्यो दुष्कार्य चिर्न सफल भएको हो । भारतलाई झुकाएरै नाकाबन्दी खोल्न बाध्य पारेको हो । भारतभित्रै नेपालको संविधान भारतकोभन्दा उत्कृष्ट भएको टिप्पणी आउन थालेपछि परिस्थिति अर्कै बन्यो । नाकाबन्दी खुल्यो, मधेशवादीको आन्दोलनको धार मोडियो ।

जे भए पनि मुलुकमा जनप्रतिनिधिले बनाएको संविधान छ । त्यसैले जननिर्वाचित संविधानसभाले लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक संविधान बनाएको वर्षदिन पुग्दै गर्दा अब चाहिं विवादको गाँठो फुक्ला कि भन्ने अपेक्ष गर्नुको विकल्प छैन ।

एउटा यथार्थ के हो भने विश्वका कुनै पनि मुलुक एक प्रणालीबाट अर्काे शासन प्रणालीमा रुपान्तरण हुँदा पनि एकैपटक नभई क्रमशः भएका छन् । नेपालको प्रमुख विवाद संघीयता हो र दलीय समझदारी हुने हो भने सङ्घीयताका प्राबधान चाँडै जनस्तरमा अनुकूल हुने गरी कार्यान्वयनमा जान सक्नेछन् । 

अर्काेतिर, त्यसरी संविधान संशोधन नभएमा सङ्घीयतासहितको संविधानको कार्यान्वयनमा बाधा आउन सक्नेछ । त्यो बाधा विभिन्न तहको निर्वाचन गराउने सन्दर्भमै हुनेछ । संविधानबमोजिम २०७४ माघ ७ गतेभित्र स्थानीय तह, प्रदेश र केन्द्रको निर्वाचन गर्नुपर्ने हुन्छ । 


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
सम्बन्ध विग्रिएको भारतकै कारणले (09.13.2016)
विपत्ति निम्त्याउने मान्छेले नै हो (09.06.2016)
पहिला समस्या चिनौं अनि समाधान (08.25.2016)
नेपाली युवाहरुको यथार्थता र युवा दिवस (08.16.2016)
अबको समय पानी संरक्षण (08.09.2016)
राष्ट्रघातको इतिहास नदोहोरियोस् (07.26.2016)
लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा लोकमतको उपेक्षा (07.19.2016)
नेपालभित्रै आएर भुटानीकरणको चाहना (07.14.2016)
मनलाग्दो गर्न पायौं तर .... (06.21.2016)
कहाँबाट छिर्छन् नेपालमा आतंकवादी ? (06.14.2016)
अब पनि अब जे गर्छ भारतले गर्छ ? (05.17.2016)
असोज तीन गते ‘कु’ हुने थियो ? (04.27.2016)
जनताको आँखामा छारो हाल्दै सरकार (04.22.2016)
युरोपको आँखामा किन फुलो प¥यो ? (04.12.2016)
भारतको शीतयुद्धकालीन आँखा (03.29.2016)
नेपाल विश्वमा अग्रणी छ महिला अधिकारमा (03.15.2016)
दुई सय वर्षअघिको त्यो सन्धि (03.09.2016)
केही त थियो सुशील कोइरालामा (02.18.2016)
हामी कुन बाटो रोज्दैछौं ? (01.13.2016)
सरकार सरकार जस्तो भएन (01.05.2016)



 
::| Latest News

 
[Page Top]