युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Saturday, 11.25.2017, 11:15am (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
दक्षिण एसियामा मोदीप्रतिको मोहभंग
Wednesday, 10.05.2016, 12:11pm (GMT+5.5)

- यादब देवकोटा
शपथग्रहण कूटनीति अपनाएर दक्षिण एसियाका देशहरुसंगको सम्बन्ध सुधार्ने बाचा गर्ने भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीप्रतिको मोह भंग भएको छ । भारतकै कारण अगिन्ती समस्या भोगिरहेका दक्षिण एसियाका देशहरुमा मोदीले पहिलेका शासकले सम्बन्ध विगारेको भन्दै जसरी सम्बन्धको हात अघि बढाए त्यतिबेला उनको वाहवाही भएको थियो । तर अहिले तिनै मोदी त्रासको पात्र बन्न पुगेका छन् । मोदीको पहिचान हिन्दु धर्म, संस्कृति र वैदिक संस्कृतिको अनुयायी मात्र हैनन् यसको संरक्षक नै हुन् जस्तो गरी प्रचार भयो । मोदीको उदयपछि नेपालमा पनि एकथरिमा निकै उत्साह पनि पलायो । हुन पनि मोदी वेद, गीता र शास्त्रका कुरा गरेर थाक्दैनन् । ऋषिमन र ऋषि संस्कारका उपदेश दिंदै हिंड्ने मोदी अहिले एक हातमा गीता बोकेर अर्को हातले तरबार हान्ने नियतका रहेछन् भन्ने नेपालमा लगाएको नाकाबन्दी र पाकिस्तानसंगको युद्धको तयारीले प्रमाणित गरेको छ । 

अनुदार छविका भनेर प्रचारित मोदीले सुरुवातमा देखाएको उदार छवि यतिबेला महाअनुदार बन्दै युद्ध सरदारको रुपमा प्रकट हुन लागेको संकेत छ । भारतमा मोदीको उदयपछि अल्पसंख्यक समुदायमा त्रास फैलिएको थियो । उनले त्यसलाई हटाउने संकेत दिएका थिए । तर अहिले भारतभित्रै उनको चर्को आलोचना छ । भारत मात्र हैन मोदीको सोच र व्यवहारले दक्षिण एसियामा संकटको बादल मडारिएको छ । पाकिस्तानसंगको तनावले सार्क शिखर सम्मेलन स्थगित भएको औपचारिक घोषणा भैसकेको छ । पाकिस्तानलाई दक्षिण एसियामा एक्ल्याउने मोदीको प्रयास जारी छ । पाकिस्तानमा हुने सार्क शिखर सम्मेलन स्थगित हुनुमा भारतलाई साथ दिएर बंगलादेश, भुटान र श्रीलंका र अफगानिस्तानले पनि सम्मेलनमा सहभागी नहुने बताए । सार्क सदस्य राष्ट्रमध्ये दुई मुलुक नेपाल र माल्दिभ्स भारतको पछि लागेका छैनन् । हुन नेपाललाई पनि भारतकै पछि लगाउने प्रयास भने नभएको हैन । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको भारत भ्रमणका क्रममा नेपाल र भारत अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरुमा संगसंगै जाने सहमति भए पनि सार्कको अध्यक्ष राष्ट्रको नाताले नेपालले सम्मेलन गराउने पक्षमा लविङ सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

दक्षिण एसियाको शान्ति, समृद्धि र उन्नतिको बाधक भारत र पाकिस्तानको तनाव हो । यो क्षेत्रको ठूलो र आर्थिक रुपमा अरुभन्दा बलियो भारत उदार हुन्थ्यो भने उसले आफ्ना छिमेकीहरूलाई आफूसंगै लिएर जानन सक्थ्यो, आर्थिक–सामाजिक विकासको बाटोमा । तर, दक्षिण एसियामा भारतको औपनिवेशिक सोच र सोही अनुसारको व्यवहारले गर्दा विश्व अर्थतन्त्रको उदाउँदो शक्ति भएर पनि उसबाट कसैले केही लाभ लिन सकेका छैनन् ।

जब प्रधानमन्त्रीका रुपमा नरेन्द्र मोदीले शपथग्रहण लिंदा सार्क क्षेत्रका राष्ट्राध्यक्ष तथा सरकार प्रमुखलाई निम्ता दिएर भारतले विगतमा विगारेको छवी सुधार्ने संकेत दिएका थिए । अहिले दुई वर्ष चार महिनाको अन्तरमा तिनै मोदी दक्षिण एसियामा आलोचना र त्रासको पात्र बन्न पुगेका छन् । मोदीको सम्बन्ध सुधारको सबभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष बनेका थिए पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरीफ । तर आज दुई मुलुकबीच युद्धको अवस्था छ । दक्षिण एसियामा भारतलाई टक्कर दिने पाकिस्तान मात्रै हो सैन्य बलको हिसाबमा । नेपालले गत वर्ष नैतिक बलले भारतलाई पराजित गरेको थियो । यो चाहिं दुर्लभ सत्य र शक्ति हो ।

दक्षिण एसियामा भारत आफूलाई मालिक र अरुलाई नोकर ठान्छ । उसले भनेको सबैले मान्नुपर्ने मान्यता राख्छ । अझ नेपालमा त भारतको चलखेल सामान्य मानिसले समेत बुझ्ने गरेका छन् । यस्तो परिस्थितिका कारण दक्षिण एसियाका अधिकांश मुलुकमा भारतको छवी नराम्रो भैरहेका बेला मोदीले शपथग्रहण कूटनीति अपनाएर सम्बन्ध सुधार्ने संकेत दिंदा दक्षिण एसियामा मात्र हैन विश्वभर नै वाहवाही भएको थियो । तर समयले यसरी पल्टा मार्याे कि नेपालले संविधानसभाबाट संविधान जारी गर्दा भारतले अघोषित नाकाबन्दी लगायो । यो प्रकरणले भारतको छवी अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नांगियो । अहिले निकटको शत्रुसंग बढेको मित्रताको हात युद्धको नजिक पुगेको छ ।

राजनीतिमा उदारवादी र अनुदारवादी दुई धार हुन्छ । मोदी अनुदार धारका हुन् । अनुदारवादी भनेर प्रचारित भए पनि उनले देखाएको उदारवादी व्यवहारलेसुरुवाती दिनमा उनले भारतभित्र आर्जन गरेको लोकप्रियता खस्कदै गएको छ । अनुदार चरित्र र हैकमवादी सोच बढ्दै गएपछि मोदीले पनि भारतका पुरानै शासकहरुको झझल्को आउने गरी व्यवहार गरे । भारतले दक्षिण एसियामा आफूलाई ठुल्दाइका रुपमा प्रस्तुत गर्दैआएको र गुप्तचरहरूको रिपोर्टका आधारमा विदेश नीति तय गर्ने गरेका कारण छिमेकीप्रतिको नीति हस्तक्षेपकारी रहेकोमा त्यसलाई तोड्ने अपेक्षा गरिएका मोदीबाट युद्धको तयारी हुनु दुर्भाग्य मात्र हो ।

छिमेकीहरूप्रतिको भारतको दृष्टिकोण र नीति सकारात्मक नभएकै कारण सरकार–सरकारबीचको सम्बन्ध जस्तो भए पनि जनस्तरमा दक्षिण एसियाकै मुलुकमा भारतप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण छैन । भारतको हेपाहा प्रवृृत्तिले नै भारत विरोधी जमात बढ्दै गएको छ । नेपाल यसको ज्वलन्त उदाहरण हो । १७ वर्षपछि भारतबाट प्रधानमन्त्रीस्तरको भ्रमण गर्दैै मोदी नेपाल आएर नेपाली जनताको अपार स्वागत पाए । तर, नाकाबन्दी गरेर तिनै मोदीले नेपाली जनताको मनमा घृणाको बास गराए । संविधान आफूले भनेजस्तो नभएको झोंकमा नाकाबन्दी मात्र गरेनन् मधेश आन्दोलनलाई सघाए । भारतीय भूमिबाट नेपालतिर ढुंगा बर्साउने अनुमति दिए । ओली सरकारले भारत निर्भरताबाट मुक्त हुन चीनसंग सम्झौता गरे । तर, ओली नै ढले । नेपाल भारत मात्र हैन, भारत र अन्य मुलुकबीचको सम्बन्ध सुध्रिन भारतले भनेको खुरुखुरु मान्नुपर्ने भारतको दादागिरी सोच नै दक्षिण एसियाको स्थायित्व र आर्थिक समृद्धिको बाधक हो ।

कुरा दक्षिण एसिया र त्यसमा पनि भारत–पाकिस्तानको भए पनि पाकिस्तान भारतसंग डटेर बसिरहेको छ भने नेपालका शासकहरु डराएर । यसको कारण नेपाली शासकहरुको दास मानसिकता हो । भारत दक्षिण एसियामा सबैलाई भुटानको हैसियतमा राख्न चाहन्छ । नेपाललाई त्यही स्थानमा राख्ने अनेक प्रयास जारी छ । त्यति मात्र हैन नेपाललाई फिजीकरणको बाटो हुँदै सिक्किमीकरणको दिशामा पुर्याउने उसको अटल रणनीति कायमै छ । मधेशवादीको माग र त्यो मागमा भारतको साथ यसैको उदाहरण हो । विश्वमा कहीं नभएको नवनागरिकलाई राष्ट्रको सर्वोच्च पदमा पुग्ने ढोका खोल्ने गरी संविधान संशोधनको माग गर्नु यसैको उदाहरण हो ।

पाकिस्तान र भारतबीचको सम्बन्धमा आएको तनावलाई दक्षिण एसियाका अन्य मुलुकहरु चुप लागेर बस्नु हुँदैन । सम्भावित युद्ध टार्न अहिलेदेखि नै ती मुलुकहरुले पहल गर्नुपर्छ । तर, त्यस्तो पहल गर्ने क्षमता भएको मुलुक नेपाल मात्र हो । बंगलादेशको सम्बन्ध न भारतसंग राम्रो छ न पाकिस्तानसंग । माल्दिभ्सको अवस्थाका बारेमा सबै जानकारा छन् । अफगानिस्तान आफैं युद्धको पीडामा छ । श्रीलंकाको कुरै नगरौं । यस्तोमा नेपालले शान्त कूटनीति अपनाएर गौतम बुद्धको जन्मथलोबाट दक्षिण एसियामा शान्तिको नयाँ सन्देश प्रवाह गर्नुपर्छ । नेपाल विश्वमा शान्ति, स्थिरता र सहिष्णुताको प्रतीकका रुपमा उभिएको विगतको शाख कायम राख्दै दक्षिण एसियामा मडारिएको युद्धको दुन्दुभी निभाउन कसरत गर्नसके यो इतिहासकै सबैभन्दा सुखद् सन्दर्भ हुनेछ ।


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
राजनीतिको नाममा अपराधको खेती (09.27.2016)
किन विकृत पारियो ऐतिहासिक संविधान ? (09.20.2016)
सम्बन्ध विग्रिएको भारतकै कारणले (09.13.2016)
विपत्ति निम्त्याउने मान्छेले नै हो (09.06.2016)
पहिला समस्या चिनौं अनि समाधान (08.25.2016)
नेपाली युवाहरुको यथार्थता र युवा दिवस (08.16.2016)
अबको समय पानी संरक्षण (08.09.2016)
राष्ट्रघातको इतिहास नदोहोरियोस् (07.26.2016)
लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा लोकमतको उपेक्षा (07.19.2016)
नेपालभित्रै आएर भुटानीकरणको चाहना (07.14.2016)
मनलाग्दो गर्न पायौं तर .... (06.21.2016)
कहाँबाट छिर्छन् नेपालमा आतंकवादी ? (06.14.2016)
अब पनि अब जे गर्छ भारतले गर्छ ? (05.17.2016)
असोज तीन गते ‘कु’ हुने थियो ? (04.27.2016)
जनताको आँखामा छारो हाल्दै सरकार (04.22.2016)
युरोपको आँखामा किन फुलो प¥यो ? (04.12.2016)
भारतको शीतयुद्धकालीन आँखा (03.29.2016)
नेपाल विश्वमा अग्रणी छ महिला अधिकारमा (03.15.2016)
दुई सय वर्षअघिको त्यो सन्धि (03.09.2016)
केही त थियो सुशील कोइरालामा (02.18.2016)



 
::| Latest News

 
[Page Top]