युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Tuesday, 11.21.2017, 01:46pm (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
नेता भाड्नतिर जनता जोड्नतिर
Tuesday, 04.18.2017, 11:27am (GMT+5.5)

- यादब देवकोटा

नेपालको राजनीतिमा पछिल्लो समय संविधानसभाले जारी गरेको संविधानमा तराई (मधेश)लाई विभेद र अधिकार नदिएको चर्का नारा लाग्ने गरेको छ । तर, विभेदमा पारियो भन्नेहरु त्यही मधेशमा सदियौंदेखि उत्पीडनको शिकार भएकाहरुको उत्थानमा चासो राख्दैनन् । उनीहरु पहाडेले मधेशीलाई थिचोमिचो गरेको भन्छन्, तर त्यही पहाडे मधेशका पिछडिएका वर्गका लागि भगवानका रुपमा उदाएका छन् । सन्दर्भ बर्दिबासको एकीकृत मुसहर नमूना बस्तीको हो । यो काम जसले गरे उनीहरु मुसहरका लागि भगवान सावित भए । सपनामा पनि नसचेको घर पाए, शिक्षा, स्वास्थ्य अनि रोजगारी समेत ।

यो काम न सरकारले, न कुनै राजनीतिक दलको नेताले वा न कुनै गरीब, विपन्न, पिछडिएका समुदायका बालबालिकाका नांगा तस्वीर देखाएर डलर खानेहरुले नै गरेका हुन् । यो काम गरे टेलिभिजन र रंगमञ्चमा जनतालाई हाँसो छर्ने कलाकार दम्पत्ति सीताराम कट्टेल र कुञ्जना घिमिरे (धुर्मुस–सुन्तली)ले । उनीहरुले पर्दाबाट मात्र हैन, यथार्थमै जनतामा हाँसो ल्याउने काम गरे– तीनवटा एकीकृत बस्ती बनाएर ।

पछिल्लो बस्ती बर्दिबासमा बन्यो– मुसहरका लागि । यो काम सजिलो थिएन । हुन्थ्यो भने अथाह धनराशी ढुकुटीमा थुपारेर बसेको, लाखौं जनशक्ति भएको सरकारले पनि गर्नसक्थ्यो तर, सकेन । स्रोत–साधन सबै भएर पनि केही नभैरहेका बेला एक कलाकार दम्पत्तिको यो कार्यको सह्राना जति गरे पनि हुन्छ । मधेश झरेका यो जोडीको सक्रियता, त्यहाँका जनताको भावना र राष्ट्रियताप्रतिको सचेतना देख्दा नेताहरु कति गलत रहेछन् भन्ने प्रष्ट हुन्छ ।

एकीकृत मुसहर नमूना बस्ती नयाँ वर्ष २०७४ को शुभारम्भसंगै हस्तान्तरण भयो । बस्ती हस्तान्तरणको क्षण अत्यन्त भावुक बनेको थियो । नेताहरुले केही गर्नै चाहेनन् भन्ने आक्रोश जताततै थियो । हुन पनि बस्ती हस्तान्तरण समारोहमा बोल्ने कलाकारहरुदेखि घर पाउने मुसहरहरु समेत त्यही कुरा दोहो¥याइरहेका थिए– यो देश अब हामीले बनाउने हो ? मुसहर बस्ती हन्तारण समारोहमा पुग्दा पंक्तिकार पनि त्यत्तिकै भावुक बन्यो । मुसरह बालबालिका र वृद्धवृद्धाका कुरा सुन्दा र उनीहरुको विगत सम्झँदा जोसुकैको आँखाबाट आँसु खस्न करै लाग्थ्यो ।

जुन वातावरण र परिस्थितिकाबीच मुसरहरहरुको जीवनमा कालापलट भयो त्यसको श्रेय मात्र कलाकार दम्पत्ति र यो दम्पत्तिको अभियानलाई साथ दिने देश–विदेशमा रहनुभएका नेपालीहरुलाई जान्छ । राज्यले के ग¥यो र गरेन भन्ने प्रश्न यहाँ गौण रहन्छ । धुर्मुस–सुन्तली फाउण्डेशनलाई अहिले पनि रकम जुटिरहेको छ र उनीहरु छिट्टै नै अर्को बस्ती निर्माण गर्ने समेत संकेत दिए । यो सुन्दा जो कोहीको मन भावुक हुन्छ । आँखा रसाउँछ ।

धुर्मुस–सुन्तली काभ्रेको पहरी बस्ती, सिन्धुपाल्चोकको गिरान्चौरपछि महोत्तरी बर्दिबासका मुसहरका लागि ‘भगवान’ सावित भए । जानकीभूमिमा सीताराम दम्पत्तिको यो पुण्य कार्यको सबैले सह्राना गरे । अनि भने “यो अभियानमा अब हामी पनि साथ दिन्छौं । यो देश अब हामीले नै बनाउने हो अरुले हैन । नेताहरुले देश बनाउलान भन्ने आश मरिसक्यो ।” अरु त अरु शिक्षाबाट वञ्चित मुसहरहरु नै यही कुरा भन्छन् । नेताहरुप्रति उनीहरुको तीब्र आक्रोश थियो । एक वृद्ध मुसहर भन्दै थिए– “चुनावका बेला नेताहरु कुकुर कुदेजसरी आउँछन्, बाबुहरु तिमीहरुलाई यो गरिदिउँला, त्यो गरिदिउँला भन्छन्, तर त्यसपछि सबै हराउँछन् । हाम्रा लागि धुर्मुस–सुन्तली भगवान हुन्” । 

उनी थप्दै थिए– “हाम्रा लागि घर बनाउने जमीन छैन, चर्पी नबनाए सहयोग दिंदैनौं भन्छन् । कमाएर खाने टुंगो छैन, केटाकेटी पढा भन्छन् । भनेर मात्रै हुन्छ ?” हुन पनि मुसहरहरुका लागि भनेर अढाई दशकदेखि विभिन्न संघसंस्थाले काम गरेको कागजी रिपोर्टमा परिवर्तन आएको त देखाए, तर यथार्थमा उनीहरुको अवस्था जस्ताको तस्तै । अहिले अफ्रिकामा कार्यरत एक महिला भन्दै थिइन्– २५ वर्षअघि म संयुक्त राष्ट्रसंघमार्फत यहाँ काम गर्न आएको थिए, तर अवस्थामा कुनै सुधार भएको रहेनछ ।” उनले मुसहर बस्तीको स्वास्थ्यका लागि भनेर रकम सहयोग समेत गरेकी थिइन् ।

यो देशमा सबथोक छ । प्राकृतिक स्रोत–साधन छ, धार्मिक–सांस्कृतिक केन्द्र छन् । सीता–बुद्धको जन्मथलो, विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमा, अनि दक्षिण एसियाकै प्यास मेटाउने क्षमता राख्ने जलस्रोत । अब यसपछि थपिएको छ अर्को स्रोत, विदेशिएका नेपालीहरु । जसरी उनीहरुले धुर्मुस–सुन्तलीको एकीकृत बस्ती अभियानलाई खुला हृदयले सक्दो सहयोग गरे सिंगो देश बनाउन त्यस्तै सहयोग नआउने भन्ने कुरै छैन । खाँचो केवल इमान्दार नेतृत्वको मात्र हो ।

नेपाल बनाउन ६०१ जनाको भेडीगोठ चाहिंदैन । सीताराम दम्पत्ति जस्ता केही व्यक्ति वा समूह नै काफी हुनेरहेछ । भूकम्प पीडितका नाममा आएको अथाह धनराशी ढुकुटीमा ढुसी परेको छ । पीडितहरु अझै पनि छाप्राको बासमा छन् । राजनीतिक नेतृत्व, नीति निर्माता, योजनाविद् र कार्यान्वयनकर्ताको अकमण्र्य सोच र संस्कारका कारण नेपाल विकासको गतिमा हैन विनाको दैलो उघार्दैछ । धुर्मुस–सुन्तली एकीकृत मुसहर नमूना बस्ती हस्तान्तरण कार्यक्रममा त्यहाँ पुगेका कलाकारहरु पनि यही कुरा भन्दै थिए । 

लामो समय अमेरिका बसेर फर्केका नायक सरोज खनाल “यो देशका नेता, सरकार निदाइरहेको अभिनय गरिरहेको हुँदा अब हामीले काम गर्ने हो” भन्छन् । खनाल आफू पनि यो अभियानमा लागिपर्ने घोषणा समेत गरे । प्रसिद्ध कलाकारद्वय मदनकृष्णा श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्यले त “धुर्मुस–सुन्तली चुनावमा उठ्ने हो भने प्रचण्ड र ओली जस्ता नेताको पत्तासाफ हुने” अभिव्यक्ति दिए । यो नेताहरुप्रतिको आक्रोश मात्र थिएन, सच्चिने सुझाव पनि थियो । चिप्ला कुरा गरेर जनताको गाँस–बास जुट्दैन भन्ने दृष्टान्त थियो ।

बर्दिबास–जनपुर र सिन्धुलीमा स्थानीयबासीसंगको कुराकानीका क्रममा उनीहरुबाट यस्तै धारणा अभिव्यक्त भए । यो देश नेताले बिगारे, अब हामी सपार्छौं । जनकपुरमा त्यस्तै अवस्था छ । मधेशवादीहरुको बाहुल्य रहेको क्षेत्रमा नेताहरुको उपस्थिति छैन । पौराणिक कालसम्म जोडिएको जनकपुरधामको संरक्षण र सम्बद्र्धनमा कुनै राजनीतिक दलका नेताको चासो छैन । चासो लिएका छन् केही युवाहरुले । उनीहरुले नगरपालिकाको सहयोगमा अतिक्रमित भूमि फिर्ता गर्न सफल भए । पोखरी नै पोखरीको शहर जनकपुरका अस्तित्व मेटिंदै गएका पोखरीहरुको पुनःनिर्माण र संरक्षण भैरहेको देख्दा “अब यो देश हामीले नै बनाउने हो” भन्ने अभिव्यक्ति सार्थक हुँदै गएको छ ।

काठमाडौंमा बसेर गाउँघर र यहाँबाट टाढा के भैरहेको छ भन्ने देखिंदैन । त्यसका लागि स्थलगत अवलोकन नै गर्नुपर्छ । मुसहर बस्तीको सुन्दरता, मुसहर वृद्धवृद्धाका चाउरी परेको गालामा छाएको मुस्कान अनि बालबालिकाहरुमा अब हामीले पनि पढ्न पायौं, राम्रो स्वास्थ्य पाउने भयौं र खेल्न पनि पाउने भयौं भन्ने खुसीको भाव बुझ्न सरकारको उपस्थिति नै रहेन । त्यो ठूलो विडम्बना हो । सपनामा पनि नचिताएको कुराा पाएका उनीहरु खुसी व्यक्त गर्न सकिरहेका थिएनन् । विकास भनेको वृद्धवृद्धाको सहारा र बालबालिकाको मुस्कान नै हो भन्ने त्यहाँ पुगेपछि देखियो ।

राजनीति भनेको समाजसेवा हो भन्ने धेरैले बुझेका छन् तर राजनीति गर्नेहरुले चाहिं नबुझेको नाटक गरिरहेका छन् । किनभने विकास गर्ने हो भने इमान्दार मनले आव्हान मात्रै गरे पुग्छ । लगानी कति आउँछ कति ? दुईजना कलाकारले आव्हान गर्दा स्थानीय तहदेखि परदेशबाट सहयोगको ओइरो लगिरहेको छ । सरकारले नै आव्हान गरेको “जनताको पानी जनताको लगानी” योजनाको थोरै अवधिमा अर्बौं रुपैयाँ जुटेको छ । के यो नेपाली जनता देश बनाउन कति उत्सुक छन्, लगानी गर्न तत्पर छन् भन्ने प्रमाण हैन ? इमान्दार भएर काम गर्ने हो भने रकमको अभाव हुँदैन । देशभित्र र बाहिरबाट आउने सहयोगबाटै ठूलठूला काम गर्न सकिन्छ । 

तर, काम  गर्ने कसले ? अब हामीले नै काम गर्ने हो । नेताको भर धेरै प¥यौं । अब उनीहरु आफ्नो ठाउँमा हामी जनता आफ्नो ठाउँमा हिमाल–पहाड–तराई एकजुट भएर हातेमालो गर्दैै अघि बढ्ने हो भने छोटो समयमा धेरै काम हुन्छ । अर्को महत्वपूर्ण कुरा– राजनीतिक दलका नेताहरुले भनेजस्तो न जातीय विभेद, न रंगभेद, न क्षेत्रीय विभेद नै देखियो । सबैको मुखमा एउटै कुरा थियो– “देश बनाउन अब हामी नै अघि सर्नुपर्छ” । कसैले पनि हामी तराईको, तिमीहरु पहाडको भन्ने सोच नै राखेका छैनन् ।


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
स्थानीय तह निर्वाचन, युवाहरूको चासो र सन्देश (04.11.2017)
खै त्यो बेलाको जस्तो कूटनीतिक क्षमता (03.22.2017)
खै त्यो बेलाको कूटनीतिक सामथ्र्य (03.14.2017)
शैक्षिक मुद्दा र स्ववियू निर्वाचन (02.28.2017)
माओवादी जनयुद्धका क्रान्ति कि भ्रान्ति ? (02.15.2017)
यही हो शहीदको सम्मान ? (01.31.2017)
टुट्दो राष्ट्रिय एकता र आआफ्नै व्याख्या (01.18.2017)
यसकारण मनाउने पृथ्वी जयन्ती (01.12.2017)
साँच्चैको नेता बनौं न (01.04.2017)
पूर्व राजाको एउटा विज्ञप्तिले हल्लाउँदा (12.29.2016)
यहीँ हो नयाँ नेपाल बनाउने मार्ग ? (12.20.2016)
संघर्ष अखण्डता र विखडनका बीच (12.07.2016)
किन हिस्रक बन्दैछ मानिस ? (11.29.2016)
सीमा काटेको राष्ट्रिय निर्णयको अधिकार (11.23.2016)
सधैं सहमति मात्रै खोज्ने हो ? (11.08.2016)
दक्षिण एसियामा मोदीप्रतिको मोहभंग (10.05.2016)
राजनीतिको नाममा अपराधको खेती (09.27.2016)
किन विकृत पारियो ऐतिहासिक संविधान ? (09.20.2016)
सम्बन्ध विग्रिएको भारतकै कारणले (09.13.2016)
विपत्ति निम्त्याउने मान्छेले नै हो (09.06.2016)



 
::| Latest News

 
[Page Top]