युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Sunday, 12.17.2017, 04:11am (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
विपत्तिलाई राजनीतिक रङ्ग नदिउँ
Tuesday, 08.15.2017, 02:44pm (GMT+5.5)

- यादब देवकोटा
मुलुक यतिबेला ठूलो विपत्तिमा छ । पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको तराई क्षेत्र डुबानमा छ । पहाडी र मध्यपहाडी क्षेत्र पहिरोले आक्रान्छ । दर्जनौंको ज्यान गयो र शुक्रबारबाट मच्चिएको यो विनाशलीलाका अनेक कारण छन् । प्राकृतिक विपत्ति मात्र मानेर चुप लाग्ने हो भने एकदिन न पहाड रहन्छ न तराई नै । यहाँ प्राकृतिकसंगै मानवीय कारणहरु पनि छन् । 
भनिन्छ विपत्ति बाजा बजाएर आउँदैन, यसको न कुनै संकेत हुन्छ, न कुनै आकार प्रकार । अहिले मुलुक यस्तै विपत्तिमा छ तराई डुबानमा छ चालिस हजारभन्दा बढी घर डुबानमा परेको छ । झापा–मोरङदेखि बाँके बर्दियासम्म तन्किएको यो विनाशलीलाको कारण भारत पनि हो । भारतले सीमावर्ती क्षेत्रमा बनाएका बाँधले नेपाली भूमि डुबानमा परिरहेको छ ।
शहरमा बाढी यसरी पस्यो कि बिराटनगर, इटहरी जस्ता नगर पूरै डुबान परे, विमानस्थल जलमग्न हुँदा हवाई जहाज नै बगाउने गरी बाढी पस्नु चानचुने कुरा हैन । तर विपद व्यवस्थापनमा हामी कति कमजोर छौं भन्ने अर्को उदाहरण यसपटक पनि देखियो । सुनसरी, सप्तरी लगायतका जिल्लामा कोशी नदीको त्रास बढेको छ । भारतलाई बाँधको ढोका खोल्न अनुरोध गरिएयो तर यो लेख लेख्दासम्म खोलिएको छैन । नेपालको भूमिमा बनेको बाँधको ढोकाको चाबी भारतसंग छ । उसले चाहेमा खोल्ने, नचाहेमा बन्द गर्ने गर्दछ । पानी अझै परिरहेको छ । कोशीको सबै ढोका खोलेर निकास सहज नबनाउने हो भने ब्यारेज नै भत्कन सक्छ । त्यसपछिको विपत्ति नेपाललेभन्दा बढी भारतले भोग्नुपर्छ । 
उता पश्चिम नेपालको बाँकेमा लक्ष्मणपुर बाँधले त्यस्तै स्थिति निम्त्याएको छ । मध्य तराईको नवलपरासीको गण्डक बाँधले त्यस्तै स्थिति सिर्जना गर्न आटेको छ । सो बाँधको सबै ढोका खोलिएको छ । बाँकेमा लक्ष्मणपुर बाँधका कारण सयौं घर डुबेका छन् । बर्दिया जलमग्न छ । नेपाल डुबाएर भारत जोगाउनकै लागि अन्तर्राष्ट्रिय कानुन मिचेर ती बाँध बनाइएको हो । तर बाँधका ढोका खुलाउने हैसियत नेपाल सरकारसंग छैन । भारतीय राजदूतको चाकडी गर्नुपरेको छ । नेपालको तराइमा डुबानको एउटा प्रमुख कारक भारत हो । उसले वर्षाममा बाढी रोक्ने र हिउँदामा पानी पठाउने उद्देश्यका साथ बनाएका दर्जनौं बाँधका कारण हजारौं हेक्टर कृषियोग्य जमिन जलमग्न हुँदैआएको छ । 
अर्कोतिर प्राकृतिक विपत्ति निम्त्याउन हामी कति जिम्मेवार ? यो पनि विश्लेषणको विषय हो । योजना र डिजाइन बदलेर शक्तिशालीहरुको चाहना अनुसार सडक बनाउने, केही व्यक्तिको स्वार्थका लागि नदीजन्य खानी उत्खननन् गर्न दिने, नदी किनार अतिक्रमण गरेर सुकुम्बासीका नाममा बस्ती बसाउने जस्ता कार्यले नै डुबान समस्या बढाएको छ । पहिरो खसालेको छ ।
तराईको डुबानमा चुरेको उत्खनन् एउटा प्रमुख कारण हो । तराईको रक्षाकवच मानिएको चुरे क्षेत्रका नदी, खहरेहरुमा भीमकाय उपकरण राखेर गिटी, बालुवा निकाल्ने गरिएको छ । दी साँघुरो बनाइएको छ । पहाड खोतलेर ढुंगा निकाल्ने गरिएको छ । अनि सानो वर्षाले नै डुबान र कटान बढाउने गरेको छ । अहिलेको डुबान ठूला नदीबाट नभएर खहरेहरुका कारण हो । सिंहदरबारमा बसेर चुरे बिनासको अनुमति दिनेहरुले खै मुलुकको भविष्य ख्याल गरेको । 
अहिले जुन ढंगले डुबान बढेको छ यो समय कसरी डुब्यो वा बग्यो भनेर बहस गर्ने हैन, पीडितको उद्धार र राहत वितरण हो । अझै दुई दिन भारी पानी पर्ने भविष्यवाणीकाबीच उद्धारकार्यका लागि चाहिने जस्तो तदारुकता देखाउन सरकार असफल भएको छ । २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पपछि झण्डै आधा हप्तासम्म सरकार नतमस्तक बनेको थियो । अहिले पनि सरकार टेलिभिजनबाट उद्धार र सहयोग गर्न आव्हान गर्दैछ । स्थलगत भ्रमण गरी तत्काल राहत दिने र पीडितलाई सान्त्वना दिनुपर्ने दायित्व नै सम्झदैनन् ।
सानोभन्दा सानो कामका लागि विदेशीको मुख ताक्ने राजनीतिक संस्कार अन्त्य नहुँदासम्म आपत विपदमा परेकाहरुले तत्काल राहत र उद्धार पाउन सक्दैनन् । अर्कोतिर यस्तो विपत्तिको कारक के हो भन्ने थाहा भैसकेपछि यसको निराकरणका लागि चाल्नुपर्ने कदम चाल्न किन ढिलाई गर्ने । नदी–नालाको संरक्षण गर्ने र भारतसंग सीमावर्ती क्षेत्रमा बनाइएका बाँधका कारण उत्पन्न डुबान हटाउन कूटनीतिक पहल गर्ने हो भने यति ठूलो क्षति भोग्नु पर्दैन ।
अहिले पूर्वदेखि पश्चिमसम्मै तराई क्षेत्र जलमग्न हुँदै गएको छ । जनता त्राहीत्राहीमा छन्, तर राजनीतिक नेतृत्व चुपचाप टेलिभिजनबाट आव्हान गरेर बस्छ, कसलाई केको उदघाटन गर्न त कसलाई कुन सम्मेलनमा भाषण ठोक्नमै हतारो हुन्छ । जनता डुबेको, भौतिक क्षति भएको र त्यसले दीर्घकालसम्म पार्ने असरका बारेमा सोच्ने फुर्सद कसैलाई छैन ।
तराईमा जुन किसिमले डुबान समस्या देखियो यो २०७२ सालको भूकम्पकै जस्तो छ । भूकम्प्ले पुर्याएको जनधनको क्षतिको तुलना नभए पनि यसको दूरगामी नकारात्मक असर हेर्ने हो भने क्षति बराबर मान्न सकिन्छ । कृषियोग्य जमिन बगर बने, अर्बैंको भौतिक सम्पत्ति डुबे यसले तराईका अर्को पुस्ता समेत पीडित बन्नेछ ।  अबको चिन्ता उद्धार, राहत, पुनःस्थापना कसरी हुन्छ भन्ने मात्रै हो ।
भूकम्प गएको दुई वर्ष नाघिक्दा पनि घरवारविहीनहरुले अझै घर बनाउने सरकारी अनुदान पाउन नसकेका बेला थपिएको यो नयाँ पीडामा हामी सबैले सान्त्वनाको मलम लगाउँ । पहाड वा तराई हैन, नेपाल डुबेको, दुखेको, रोएको सम्झेर उदार मनले सहयोग गरौं । 


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
‘डोक्लाम’मा आँसु चुहाउने ‘लिपलेक’ नदेख्ने ? (08.08.2017)
सबथोक छ, तर जनताले केही पाएनन् (07.26.2017)
दार्जिलिङ आन्दोलन र नेपालीको भावना (06.28.2017)
निर्वाचन सार्नुको औचित्य के ? (06.22.2017)
हिमालमा लामखुट्टे नाँच्न थाले... (06.15.2017)
राष्ट्रवाद पनि ‘अन्धो–बहिरो’ हुन्छ र ? - यादब देवकोटा (05.31.2017)
दर्शना, शाक्य र थापाको सन्देश (05.24.2017)
स्खलित नैतिकता र गुम्दो इमान (05.11.2017)
अझै कति कुर्ने पीडितले ? - यादब देवकोटा (05.02.2017)
नेता भाड्नतिर जनता जोड्नतिर (04.18.2017)
स्थानीय तह निर्वाचन, युवाहरूको चासो र सन्देश (04.11.2017)
खै त्यो बेलाको जस्तो कूटनीतिक क्षमता (03.22.2017)
खै त्यो बेलाको कूटनीतिक सामथ्र्य (03.14.2017)
शैक्षिक मुद्दा र स्ववियू निर्वाचन (02.28.2017)
माओवादी जनयुद्धका क्रान्ति कि भ्रान्ति ? (02.15.2017)
यही हो शहीदको सम्मान ? (01.31.2017)
टुट्दो राष्ट्रिय एकता र आआफ्नै व्याख्या (01.18.2017)
यसकारण मनाउने पृथ्वी जयन्ती (01.12.2017)
साँच्चैको नेता बनौं न (01.04.2017)
पूर्व राजाको एउटा विज्ञप्तिले हल्लाउँदा (12.29.2016)



 
::| Latest News

 
[Page Top]