युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Sunday, 12.17.2017, 04:11am (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
प्रकृतिसंग निकट रहने नै प्रकोपको मारमा
Tuesday, 08.29.2017, 11:57am (GMT+5.5)

- यादब देवकोटा

प्रकृतिले मानिसले जीवन निर्वाहका लागि आफ्नो गर्भमा रहेको स्रोत उपलब्ध गराइदिएको छ । तर, मानवले त्यो स्रोतकको क्रुर दोहन गर्दा मानव समुदाय खतरामा पर्दैगएको छ । प्राकृतिक स्रोत साधनको सदुपयोग गरेर जीवन बिताउनेहरु आजभोलि असुरक्षित हुँदैछन् । नेपालमा मात्र हैन संसारभर यस्तै क्रुर दृश्य देखिन्छ । आजभोलि प्रकृतिसग टाढा अनि भौतिक वस्तुसंग निकट रहेर प्राकृतिक स्रोत साधनको क्रुर दोहन गर्नेहरुबाट प्रकृतिको सामिप्यमा रहेर जीवन निर्वाह गर्नेहरुको जीवन समाप्त पार्ने काम भैरहेको छ । समुद्री किनार, नदी किनार, वनजंगललाई आश्रयस्थल बनाएकाहरुको जीवन खतरामा पर्दैगएको छ । यसको एउटा कारण डरलाग्दोसंग फैलदै गएको औद्योगिकीकरण र प्राकृतिक स्रोत साधनलाई क्रुरतम दोहन गरेर यसको स्वरुपमा परिवर्तन आउन पारिएको बाध्यता हो ।
विश्वमा औद्योगिक युग सुरु भएपछि यो सय वर्षमा पृथ्वीको तापक्रम बढ्न थालेको छ । विगत डेढ दशकयता पृथ्वीको तापक्रम औसतभन्दा निकै बढेको छ । यसको प्रत्यक्ष असर हिमाल र सागरलाई परिरहेको छ । जसका कारण नेपाल जस्ता हिमाली मुलुकहरुमा अतिवृष्टि, अनावृष्टि, खण्डवृष्टिका कारण बाढी, पहिरो र डुबानको समस्या उब्जेको छ । केही वर्षयता मनसुनको अन्त्यतिर हुने गरेको भीषण वर्षाले नेपालको तराई क्षेत्र डुबानमा पर्ने र पहाडी क्षेत्र पहिरोले बगाउने क्रम बढ्न थालेको छ । यसमा अर्को कारण भारतले बनाएको बाँध पनि हो र साथमा जलवायु परिवर्तन ।
अब सन्दर्भ जोडौं हालैको बाढी तथा डुबानको । यो बाढी तथा तथा डुबानको कारण धेरै पानी परेर हो भन्ने एकसरो बुझाई राखियो भने गलत हुँदैन र यो सही पनि हुँदैन । सर्सर्ती हेर्दा पानी धेरै परेर बाढी आएको हो । तर यसका अनगिन्ती कारण छन् । तीमध्ये जलवायु परिवर्तन एक हो भने प्राकृतिक स्रोत साधनको क्रुरतम दोहन अर्को हो । तराईमा डुबानको समस्या चुरेको विनाशले गरिरहेको छ । चुरेलाई सीमित व्यक्तिहरुले धन कमाउने औजार बनाइरहेका छन् । जसका कारण प्रकृतिसंग निकट रहेर जीवन बिताइरहेका लाखौंजनको गाँस–बास हरेको छ । 
प्राकृतिक विपत्तिले जहिले पनि प्रकृतिसंग निकट रहेर जीवन निर्वाह गर्नेहरुकै विनाश गर्छ । सुनामी होस् वा बाढी वा पहिरो, त्यसले जंगललाई आधार मान्ने, नदीलाई आधार मान्ने र समुद्रलाई नै संसार मानेर जीवनयापन गर्नेहरुकै जीवन समाप्त हुने हो । नेपालको तराईमा गएको बाढीले पनि कोही धनी–पूँजीपतिको जीवन समाप्त परेन, उसको धनसम्पत्ति बगाएन वा बगाए पनि उ घरबारविहीन बनेन । घरबारविहीन बने तिनै गरीब, मरे तिनै गरीब र बाँच्ने आधार नै सकियो तिनै गरीबको । धनी र विकसित मुलुकहरुले प्रकृतिमाथि गरेको अत्यधिक शोषणको परिणाम नेपालजस्ता मुलुकहरुले भोगिरहेको छ । हुन त धनी र शक्तिशालीहरु पनि विपत्तिको मारमा नपर्ने होइनन्, तर त्यो उनीहरुका लागि खासै ठूलो रहँदैन, एसियामा आएको ‘सुनामी’ होस् वा अमेरिकामा आएको ‘क्याट्रिना’ आँधीले एसियादेखि अमेरिकासम्मलाई चेतावनी दियो । सुनामीले लाखौंको ज्यान लियो । तर, पनि धनी र विकसित भनिने देशहरुमा चेत आएको छैन ।
आज सुख्खायाममा पहिरो खस्छ, बेमौसममा नदीमा बाढी आउँछ । नदी किनारमा गिटी कुटिरहेकाहरु, पखेरामा घाँस–दाउरा गरिरहेकाहरुको जीवन समाप्त हुन्छ । खाद्यान्न उत्पादनमा कमी र पर्यटकीय आकर्षणका केन्द्रका रुपमा रहेका हिमालहरुमा हिउँ पग्लने क्रमबाट सुरु भएको छ । यति मात्र हैन हिमाल पग्लेकै कारण हिमतालहरुको संख्या बढ्दैछ । यी हिमतालहरु कुनै पनि बेला विस्फोट हुने छ । यस वर्षको बाढीले कृषि क्षेत्रमा मात्रै आठ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको प्रारम्भिक आँकलन गरिएको छ । लाखौं हेक्टरमा लगाइएको धानबाली सखाप भएको छ ।
यसको प्रत्यक्ष मारमा पर्ने गरीबहरु नै हुन्, जो खेतीपाती गरेर, पशुपालन गरेर जीवन निर्वाह गरिरहेका छन् उनीहरु नै प्राकृतिक विपत्तिबाट सबैभन्दा बढी पीडित हुने हुन् र भैरहेको पनि त्यस्तै छ । अझ धनी र शक्तिशालीहरुको क्रुरताका कारण भोकमरीको शिकार हुनेहरुको संख्या दिन प्रतिदिन बढिरहेको छ । 
जलवायु परिवर्तनले नेपालमा अनेक समस्याहरू देखा परिरहेका छन् । यसको प्रभावले नेपालको शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी तथा आर्थिक विकासमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिएको छ । यसका संकेत हालैको बाढी र डुबान पनि हो । अब हामीले जो जलवायु परिवर्तनका कारक छन्, जो पृथ्वीमा तापक्रम बढाउन उद्यत छन् उनीहरुसंग भएको जनधनको क्षतिको उचित पूर्ति गराउन पहल गर्नुपर्छ । आफ्नो देशको जैविक–प्राकृतिक विविधता जोगाउन कडाईका साथ नीति नियम निर्माण र कार्यान्वयन गर्नुपर्दछ ।


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
विपत्तिलाई राजनीतिक रङ्ग नदिउँ (08.15.2017)
‘डोक्लाम’मा आँसु चुहाउने ‘लिपलेक’ नदेख्ने ? (08.08.2017)
सबथोक छ, तर जनताले केही पाएनन् (07.26.2017)
दार्जिलिङ आन्दोलन र नेपालीको भावना (06.28.2017)
निर्वाचन सार्नुको औचित्य के ? (06.22.2017)
हिमालमा लामखुट्टे नाँच्न थाले... (06.15.2017)
राष्ट्रवाद पनि ‘अन्धो–बहिरो’ हुन्छ र ? - यादब देवकोटा (05.31.2017)
दर्शना, शाक्य र थापाको सन्देश (05.24.2017)
स्खलित नैतिकता र गुम्दो इमान (05.11.2017)
अझै कति कुर्ने पीडितले ? - यादब देवकोटा (05.02.2017)
नेता भाड्नतिर जनता जोड्नतिर (04.18.2017)
स्थानीय तह निर्वाचन, युवाहरूको चासो र सन्देश (04.11.2017)
खै त्यो बेलाको जस्तो कूटनीतिक क्षमता (03.22.2017)
खै त्यो बेलाको कूटनीतिक सामथ्र्य (03.14.2017)
शैक्षिक मुद्दा र स्ववियू निर्वाचन (02.28.2017)
माओवादी जनयुद्धका क्रान्ति कि भ्रान्ति ? (02.15.2017)
यही हो शहीदको सम्मान ? (01.31.2017)
टुट्दो राष्ट्रिय एकता र आआफ्नै व्याख्या (01.18.2017)
यसकारण मनाउने पृथ्वी जयन्ती (01.12.2017)
साँच्चैको नेता बनौं न (01.04.2017)



 
::| Latest News

 
[Page Top]