युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Saturday, 12.15.2018, 11:29pm (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
रुख काट्नै नहुने हैन तर सफा नियतले- यादब देवकोटा
Tuesday, 10.02.2018, 12:42pm (GMT+5.5)

मुलुकमा ठूलाठूला विकास आयोजनाको दुन्दुभी बजेको छ । यस्तैमा पर्दछ बाराको निजगढस्थित दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल । यो विमानस्थल निर्माणको प्रक्रिया अघि बढ्न थालेपछि अनेक विवाद र बिरोधका स्वरहरु गुञ्जिएका छन् । विशेष गरी रुख कटानीका सम्बन्धमा । पर्यटकीय सम्भावना प्रचूर रहेको तर विमानस्थल एउटा मात्रै, त्यो पनि साँघुरो । सानो समस्या उत्पन्न हुँदा विमानस्थल अबरुद्ध हुन्छ । यस्तोमा दोस्रो विमानस्थलको आवश्यकता अहिले हैन तीन दशकअघि नै औंल्याएर योजना अघि बढे पनि अहिलेसम्म त्यो कागजमै सीमित भएको थियो ।
अहिले सो विमानस्थल निर्माणको प्रक्रिया सुरु भएपछि वातावरणीय प्रभाव र रुख कटानीले ठूलो रुप लिइरहेको छ । हुन पनि झण्डै दुई लाख रुख कटानी हुने चर्चासंगै यसमा ठूलो झण्डै एक खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ लागत रहेको यो विमानस्थल एसिया प्यासिफिक क्षेत्रकै सबैभन्दा राम्रो र छिमेकका २२ मुलुकको ट्रान्जिट बनाउने योजना छ । यो विमानस्थलका लागि सन् १९९५ मा अध्ययन भएको थियो । सो अध्ययन अनुसार उक्त विमानस्थल एशिया प्रशान्त क्षेत्रकै लागि उपयुक्त विमानस्थलका रुपमा रहेको छ । तराईको जस्तो बाक्लो हुस्सु पनि नलाग्ने, हिमाल जस्तो प्राकृतिक रुपमा अन्य समस्या नभएको वातावरणीय रुपमा समेत सो विमानस्थल उपयुक्त रहेको छ ।
विमानस्थलको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन स्वीकृत भएपछि अब रुख काट्ने विषयले विवाद खडा भएको छ । झण्डै दुई लाख रुख र बुट्यान तथा झाडी समेत गरेर ५ लाख काटिने भएपछि यसले वातावरण विनाश हुने भो भनेर बिरोध भैरहेका छन् । तर, सरकारको योजना भने एउटा रुख काटेपछि २५ बिरुवा रोप्ने रहेको छ । महत्वपूर्ण कुरा के हो भने काटिएका ती झण्डै दुई लाख रुख कौडीको भाउमा बेचिन्छन्, कमिशनको चक्र चल्छ या बजार मूल्यमा विक्री गरेर विमानस्थल निर्माण विस्थापितहरुका लागि आधुनिक बस्ती र वन जोगाउन प्रयोग हुन्छ ? यो प्रश्नको उत्तर पनि खोज्नैपर्छ ।
अहिलेको आशंका के भने नेपालमा विकासका नाममा वन फाँडेर उजाड बनाउने अनि विकासको नाममा पहिरो र भूस्खल निम्त्याएर जनताको उठिबास लगाउने काम प्रशस्तै भएकाले पनि निजगढ विमानस्थलमा वनको चर्चा चलेको हो । वन मन्त्रालय र पर्यटन मन्त्रालयले यस विषयमा पटकपटक स्पष्ट पारिसकेको छ । चाहिने जति मात्र रुख काटिने, त्यो रुख ठेकेदारलाई नभएर वनलाई नै काट्न लगाउने कुरा पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीले बतासक्नुभएको छ । यदि रुख कटानी वन मन्त्रालयले नै गर्ने र त्यो रुखबाटै अहिलेको चलनचल्तीको बजार मूल्य र एउटा रुखबाट निस्कने काठको परिणामलाई एकसरो हिसाब गर्दा निजगढ विमानस्थलका लागि काटिएका रुखबाट झण्डै ४० अर्ब रुपैयाँ आम्दानी हुनेछ । काटिएका २ लाख रुखबाट आउने रकम विमानस्थल निर्माणमै खर्च गर्ने संयन्त्र र योजना बनाउने हो भने आयोजनाको लागत कम्तिमा ४० अर्ब कम हुनेछ ।
यति मात्र हैन सो विमानस्थललाई अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठन (आइकाओ)को चौथो तहको विमानस्थलका रुपमा विकास गर्न खोजिएको छ । जसमा पछिल्ला दिनमा निर्माण भएका ठूला जहाजलेसमेत उडान तथा अवतरण गर्न सक्छन् । पहिलो चरणमा एउटा धावनमार्ग, दोस्रोमा दुई वटा गरी तीन धावनमार्ग निर्माण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । विमानस्थललाई विद्यमान त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको विकल्पका रुपमा अगाडि सारिएको छ ।
यो विमानस्थल भारतको इन्दिरागान्धी विमानस्थल जत्रै बनाउने लक्ष्य राखिएको छ । यसको विरोध गर्नेहरुले यत्रो विमानस्थल किन चाहियो भनिरहेका छन् । अनि अर्काथरिले रुख काटेर विमानस्थल किन बनाउने भनिरहेका छन् । वास्तवमा यी सबै महत्वपूर्ण कुरा हुन् । विमानस्थल बन्नुपर्छ भन्नेमा कुनै शंका छैन तर विकासको नाममा वातावरणमा विनाश गरेर मुलुकले समृद्धि पाउँदैन भन्ने पनि उत्तिकै स्पष्ट छ । यसै त जलवायु परिवर्तनले निकै प्रभावित हुँदै गएको मुलुकमा यस दिशातर्फ सूक्ष्म र सबभन्दा अत्याधुनिक किसिमबाट वातावरणीय क्षति कम गर्ने उपाय सोच्नैपर्छ । साथै काटिएका रुखबाट प्राप्त आम्दानीलाई वातावरण संरक्षणकै लागि उपयोग गरिनुपर्छ वा विमानस्थलकै लागि खर्च गरिनुपर्छ ।
नेपालमा विकास आयोजनाको लागत घटाउन सकिने प्रमुख आधार भनेको त्यहाँबाट आएको स्रोतको उचित व्यवस्थापन हो । जस्तो कि सडकका नाममा डाँडाकाडा भत्काउने ठेकेदारहरुले त्यहाँबाट निस्किएको ढुंगा माटो आफूखुसी बेच्छन् स्थानीय तहलाई थोरै कर बुझाएर । त्यो स्रोतको उचित मूल्य लिने र त्यसलाई आयोजनाको लागतमा कटौती गर्ने हो भने मुलुकलाई आर्थिक भार नै पर्दैन ।
अर्कोतिर निजगढ विमानस्थल क्षेत्रभित्र पर्ने वन पनि जैविक विविधताको दृष्टिले निकै महत्वपूर्ण छन् । हात्तीलगायत जङ्गली जनावरको जैविक मार्ग विनाश हुने, पानीको मुहान सुक्ने तथा वातावरणीय रुपमा ठूलो जोखिम पर्ने भन्दै आयोजनाको विरोध भएको हो । यसको सुरक्षाको ग्यारेन्टी सम्बन्धित पक्षले दिनुपर्छ ।
विकासका नाममा वनजंगल फाँडेर माफियाकरण गर्ने काम विगतमा भएका नभएका हैनन् । तर्साएको यसैले हो । अर्कोतिर बिरोध गरे हिस्सा पाइन्छ भन्ने मानसिकता पनि नभएको हैन । अरुण– ३ यसको ज्वलन्त उदाहरण छ । त्यतिबेला त्यो आयोजनालाई पनि वातावरण विग्रन्छ भनेर बन्न दिइएन । अहिले त्यो भारतीयको हातमा परेको छ, बन्ने त कहिले हो कहिले ।
तसर्थ विमानस्थल पनि बन्नुपछ, वातावरण पनि संरक्षण हुनुपर्छ । निर्माणका क्रममा काटिने रुखबाट हुने कमाई वातावरण संरक्षणमै लगाउने स्पष्ट नीति ल्याएर सम्बन्धित मन्त्रालयले सोही अनुसारको कार्ययोजना अघि सार्नुपर्छ । विकासको बिरोध गरेको नाममा रुख काटेर माफियाकरण गर्ने अधिकार कसैलाई छैन । पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारी यो विषयमा अझै स्पष्ट हुनुपर्छ । दुई मन्त्रालयबीच गम्भीर कार्ययोजना बन्नुपर्छ । एकले अर्कोलाई विकास बिरोधी र वातावरण बिरोधी भनेर आरोपित गरेर समस्याको समाधान हुँदैन ।


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
दुई तिहाईको सरकारका यो गति ?- यादब देवकोटा (09.25.2018)
काठमाडौंको कष्ट फोहर (09.11.2018)
पाँच हजार वर्षअघिको समाजवाद - यादब देवकोटा (09.04.2018)
नेपाल धनी हुन्छ पानी बेचेर - यादब देवकोटा (08.28.2018)
भ्रम, विभाजन र हिनताले ग्रस्त युवा (08.14.2018)
जीवन सकिए पनि विचार अमर हुन्छ - यादब देवकोटा (07.25.2018)
सक्रिय मनसुन र विपत्तिको त्रास (07.10.2018)
चुनावी चर्चा - सातपटक प्रधानमन्त्री हुने देउवाको दावी (06.12.2018)
मन्त्रीहरू करोडपति, जनता कहिले ? - यादब देवकोटा (05.30.2018)
गरे त हुँदोरहेछ नि ? - यादब देवकोटा (05.08.2018)
सस्तो बजारका सस्ता सामान र मन्त्री (04.24.2018)
अब सिंहदरबार पनि धुर्मुसलाई दिए हुन्छ (04.12.2018)
सानो कुरामा खुसीले उफ्रने हामी (04.03.2018)
इशाईकरणको अर्को अध्याय ‘गाई काण्ड’ (03.27.2018)
विमानको इतिहास, उडान र दुर्घटना (03.20.2018)
स्रोत नभएर हैन सोच नभएर गरीब (03.06.2018)
सरकारलाई धुर्मुस–सुन्तलीको चुनैति (02.20.2018)
सुन्दा राम्रो, गर्न सकस पार्ने निर्णय (01.30.2018)
स्वच्छ वातावरण र यज्ञको सम्बन्ध (01.25.2018)
बल्ल खुल्यो बुद्धिको बिर्को (01.09.2018)



 
::| Latest News

 
[Page Top]