युगसम्बाद साप्ताहिक
Yugasambad Saptahik
Wednesday, 11.13.2019, 05:49pm (GMT+5.5) Home Contact
 
 
::| Keyword:       [Advance Search]  
 
All News  
मुख्य समाचार
सम्पादकीय
दृष्‍टिकोण
आर्थिक
अन्तरर्वाता
विचार विवेचना
साहित्य भाषा
अन्तराष्ट्रिय
खेलकुद
कृति समीक्षा
अन्य समाचार
आजको समाचार
तस्वीरको बोली
दस्तावेज
विशेष रिपोर्ट
 
 
दृष्‍टिकोण
 
माल भएर चाल नपाएको अवस्था - यादब देवकाटा
Tuesday, 09.10.2019, 08:21am (GMT+5.5)

नेपाली समाजमा एउटा उखान छ ‘माल पाएर चाल नपाउने’ हो यस्तै अवस्था सिंगो देशको छ । यहाँ भएका स्रोत–साधनको सदुपयोग गर्नेतिर कसैको ध्यान छैन ध्यान छ त केवल बाहिरी ऋण र अनुदान माग्नमै । देशभित्रै उद्यमशीलताको विकास गर्ने, आयआर्जनका यावत पाटाहरुलाई दुरुस्त राख्ने चाहना नै कसैमा छैन । यसैले त विश्वकै अनुपम नमूनाका रुपमा रहेको नेपाल संसारका १३१ शहरहरुमा बस्न लायकको सूचीमै परेन । यसको एउटै कारण छ– मानव बस्नलायक हुनुपर्ने कुनै पनि पूर्वाधार नेपालका शहरहरुमा छैन । 
हुन पनि प्रकृतिले दिएर मात्र हुँदैन त्यसको संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्न जानिएन भने त्यसको कुनै मूल्य हुँदैन । यस्तै दृष्टान्त नेपालका शहरहरुमा लागू भयो । कला, संस्कृति, धर्म, प्राकृतिक विविधताले भरिपूर्ण नेपालका कुनै पनि शहर विश्वव्यापी सर्वेक्षणमा बस्नलायक नपर्नु दुःखको कुरा हो र यो एउटा ठूलो पाठ पनि हो ।
“दी इकोनोमिस्ट इन्टेलिजेन्स युनिट” (ईआईयू)ले सार्वजनिक गरेको विश्वका बस्नलायक सुन्दर शहरहरुमा सम्पदा, संस्कृति र प्राकृतिक विविधताले भरिपूर्ण नेपालको कुनै पनि शहर नपर्नुको कारण यहाँको अव्यवस्था नै हो । अव्यवस्थापन, फोहरमैला, सडकका दूरावस्था अनि खानेपानी, सरसफाई तथा सार्वजनिक यातायातको बेहालकै कारण नेपालका शहरहरु बस्नलायकमा गनिएनन् ।
हुन त सरकारले गाउँबासीलाई नगरबासी बनाउने भनेर भटाभट नगरपालिका घोषणा गरेर संघीयता कार्यान्वयन अन्तर्गत स्थानीय निकाय कार्यसम्पादनमा छ । तर जनताको जीवनस्तर र शहरीशैलीको भने अभाव छ । फरक कर–दस्तुरमा मात्र परेको छ– जीवनशैलीमा छैन । बस्नलायक शहरहरुको सूची तयार गर्दा सर्वेक्षणको आधार स्वच्छ पर्यावरण र अपराधलाई आधार बनाइएको थियो ।
अब कुरा गरौं स्वच्छ पर्यावरणको–
यदि वातावरणा स्वच्छ भएन भने त्यसले नगरको सुन्दरता विगार्ने मात्र हैन मानिसमा असुरक्षा बढाउँछ, रोगव्याबी फैलिन्छ । अहिले राजधानी लगायत देशका ४४ भन्दा बढी जिल्लामा महामारीको रुप लिइरहेको डुंगु यसैको उपज हो । उपत्यका नदीहरु ढलमी बनिरहेका छन् । सरसफाईको नाममा मुख्य सडकहरुमा ब्रुमर चलाउने गरिएको छ । यति कार्यले प्रदूषण कम हुँदैन । चौतर्फी प्रदूषणले अनेकथरि रोगव्याधी देखापरेका छन् । शुद्ध र स्वच्छ हुनुपर्ने हिमाल र सागर समेत प्रदूषित भएर त्यहाँका बहुमूल्य जडिबुटी र जलचरहरू लोप हुन थालेका छन् । प्राकृतिक सन्तुलनका लागि अत्यावश्यक पक्षहरू लोप हुँदैजादा मानव जीवन अत्यन्त कष्टकर बन्नसक्छ । अहिले नेपालको जल, थल र वायुमा फैलिएको प्रदूषणले अनेक समस्याहरू उत्पन्न गरिरहेका छन् । राजधानी काठमाडौंको हालतको के बयान गर्नु ? वातावरण शुद्ध राख्ने परम्परागत पद्धति र पिता पुर्खाले उत्तराधिकारमा छाडेर गएका विधिहरूको हामीले अनुसरण नगर्दा नै हाम्रो वातावरण हाम्रै लागि अनुपयुक्त बन्दैछ । पानीका स्रोत सुक्दैछन्, नदी प्रदूषित बन्दैछ । हिमालमाथि बढी व्यापारीकरण गरिंदा हिमालमै टनका टन फोहरको थुप्रो लागेको छ । हरेक वर्ष सगरमाथाबाट ओसारिने फोहरको राशीले पनि यो कुराको पुष्टि गर्दछ । स्वच्छ हुनुपर्ने हिमाल यसरी प्रदूषित हुनु दुर्भाग्यको सूचक हो । 
नेपालको मौलिक पहिचान भनेको यहाँको शुद्ध वातावरण नै हो । स्वच्छ जल, शुद्ध वायु, लहलह अन्न फल्ने तराईका समथर मैदान, हरियाली डाँडापाखा र सेताम्य मनोरम हिमाल नै नेपालको सम्पत्ति हो । धार्मिक–सांस्कृतिक मान्यताले पनि यी वस्तुहरूको संरक्षण गर्नुपर्ने शिक्षा प्रदान गरेका छन् । वातावरण दूषित पार्नु हुँदैन यसले मानवलाई नै हानी पु¥याउँछ भनेर अनेक वैदिक मन्त्रहरूको रचना गरियो । बम र गोला बारुदको साटो स्वस्ती वाचन र शंख तथा घण्टका मधुर ध्वनीले वातावरणलाई शुद्ध पार्नुपर्छ भन्ने मान्यता अघि सारियो । राँको र टायरको साटो सुगन्धित चरु उत्सर्जन गर्ने विधि बसाइयो । खै यसको पालना । पश्चिमा मुलुकहरु यसैको सिको गर्दैछन् । हामी भने उनीहरुको दास बनिरहेका छौं । आफ्नैं घरमा आफैं पराई हुनुको दृष्टान्त अहिले छ ।
कुनै समय राजधानी काठमाडौंलाई ‘मन्दिरै मन्दिरको शहर’ भनिन्थ्यो । आज मन्दिरका साटो फोहरको थुप्रो देखिन्छ । पुरातात्विक सम्पदाका स्मारकहरु ओझेलमा परेका छन् । अव्यवस्थित बस्तीका कारण राजधानीमा खानेपानीको ठूलो संकट छ । अव्यवस्थित शहरीकरणको मार काठमाडौं उपत्यकामा मात्र होइन देशैभरि छ । हरेक जिल्लाका मुख्य नदीहरू प्रदूषित नै भएका छन् । नदीको वहावमा नै अवरोध ल्याउने गरी अतिक्रमण गरिएका छन् । पैसा कमाउने धुनमा नदीको सतहमा नै गडबडी आउने गरी बालुवा चोरी भैरहेका छन् । जसका कारण सानोतिनो वर्षाले बस्तीका बस्ती डुबाउँछ ।
कलाकौशल र संस्कृतिका हिसावले राजधानी उपत्यका विश्वकै अग्रणी शहर हो तर यही शहर बस्नलायकको सूचीमा किन परेन ? किनभने अव्यवस्थित र देखावटी शहरीकरणको मार खेपेको छ उपत्यकाले । भवन निर्माणदेखि सडकलाई पक्की र कालोपत्रे गर्नेसम्मका कार्यमा वातावरणीय पक्षलाई ध्यान नदिंदा नै यस्तो संकट उत्पन्न भएको हो । 


Rating (Votes: )   
Share     Print


Other Articles:
एउटा पत्रकारप्रति यत्रो समर्थन ? - यादब देवकोटा (08.20.2019)
हामीलाई इमरान जस्तै प्रधानमन्त्री चाहिएकै हो - यादब देवकोटा (07.30.2019)
कसरी पाइन्छ सुख कसरी भइन्छ खुसी ? - यादब देवकोटा (07.22.2019)
सडकमा उत्रेका लाखौंजन ‘सामन्ती’ हुन् ? - यादब देवकोटा (06.18.2019)
राजनीति विकास र समृद्धिका लागि - यादब देवकोटा (06.05.2019)
बुद्धिजीवी र थिङ्क ट्याङकको हैसियत - यादब देवकोटा (05.28.2019)
युक्रेनको चुनावी नतिजा नेपालले के सिक्ने ? - यादब देवकोटा (04.30.2019)
अपूर्व धार्मिक सहिष्णुताको नमूना : यादब देवकोटा (04.25.2019)
विक्रम संवत जीवनचर्याको शास्त्रीय गणित- यादब देवकोटा (04.16.2019)
सुरक्षित बस्ती नै विपत्तिबाट जोगिने उपाय - यादब देवकोटा (04.10.2019)
जोखिममा पर्दैछ इन्टरनेट खेलले युवा पुस्ता - यादब देवकोटा (04.04.2019)
पैसामा रमाउँदा पतन हुँदैछ समाज - यादब देवकोटा (03.28.2019)
जेनेभामा उठेको ग्रेटर नेपालको आवाज - यादब देवकोटा (03.18.2019)
चाकरी–चाप्लुसी र भजनमण्डली - यादब देवकोटा (01.01.2019)
मानिसलाई पशु बनाउने खेल - यादब देवकोटा (12.11.2018)
नेपाली कांग्रेस अब कुन बाटो हिंड्ने - यादब देवकोटा (11.20.2018)
भत्ता हैन उद्यमशील बनाउने हो कि- यादब देवकोटा (10.10.2018)
रुख काट्नै नहुने हैन तर सफा नियतले- यादब देवकोटा (10.02.2018)
दुई तिहाईको सरकारका यो गति ?- यादब देवकोटा (09.25.2018)
काठमाडौंको कष्ट फोहर (09.11.2018)



 
::| Latest News

 
[Page Top]