युगसम्बाद साप्ताहिक

परिणाममुखी वार्ताको पर्खाइ
Tuesday, 01.05.2016, 11:34am (GMT5.5)

अधिकार प्राप्तिका नाममा सर्वसाधारण जनतालाई दुःख–कष्ट र पीडा दिएर आन्दोलन गर्ने राजनीतिक अपसंस्कृतिको विकासले नेपाललाई निरन्तर राजनीतिक संकटको भूमरीमा फँसाउदै आएको छ । पाँच महिनादेखि तराईमा चल्दैआएको मधेश आन्दोलनले विश्राम कहिले लिने हो र भारतले मधेश आन्दोलनलाई देखाएर गरेको अघोषित नाकाबन्दी पूर्णतः कहिलेसम्म खुल्ने हो भन्ने कुरा अझै पूर्वानुमान गर्न कठिन छ । मधेश आन्दोलनले देशलाई यति चरम संकटको अवस्थामा पुर्याएको छ कि त्यसको कुनै लेखाजोखा छैन । मधेश आन्दोलनलाई सम्बोधन गर्न भनी औपचारिक र अनौपचारिक रुपमा दर्जनौं पटक द्वीपक्षीय र बहुपक्षीय वार्ताहरू भएका छन् तर ती कुनै पनि चरणका वार्ताले निकासको बाटो खोल्नसकेका छैनन् ।

भारतीय नाकाबन्दीको विषयलाई लिएर नेपाल र भारतका प्रधानमन्त्रीका बीचमा पनि पटक पटक टेलिफोन वार्ता भएको जानकारीमा आएको  छ भने उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्री कमल थापाले दुई दुई चोटी भारत भ्रमण गरेर समस्याको निकासका निम्ति पहल भएको र तुरुन्त नाकाबन्दी हट्ने  आश्वासन मिलेको आभास दिँदैआए पनि आशाप्रद कुनै नतिजा देखिएको छैन । समस्याको चूरो जहाँको तहीं छ । मधेस आन्दोलन र भारतीय नाकाबन्दीका कारण अघोर दुखः कष्ट भोग्न विवश जनतालाई पटक पटक आशा देखाउने क्रम जारी रहे पनि परिणाम शून्यको स्थिति यथावत् छ । निष्कर्षहीन वार्ताका अनेक चरणहरू पार भएका छन् न त मधेश आन्दोलनको अवशान भएको छ न त भारतीय नाकाबन्दी पूर्ण रुपमा नै हटेको छ । यस्तो अनिश्चितता र निर्णयहीनताको स्थितिले मुलुकलाई घोर संकटमा परिरहेको भए पनि त्यसको अन्त्यका लागि रचनात्मक पहलको अझै कमी रहेको परिणामले नै देखाएको छ । 

आन्दोलनरत मधेशी मोर्चाका नेताहरू र सत्ताधारी दलहरुबीच एवं प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेस र मधेशी मोर्चाबीच लामो समयदेखि औपचारिक–अनौपचारिक वार्ता चलिरहेको छ तापनि पारस्परिक विश्वास र सद्भावको अभावले गर्दा कुनै नतिजा आउन सकेको छैन । तराईमा मधेश आन्दोलन शिथिल बन्दैगएको र प्रमुख राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ताहरू पनि संविधानवारे फैलाइएको भ्रम चिर्न भन्दै तराईमा सक्रियता देखाउन अग्रसर भैरहेको देखिए पनि मधेशी मोर्चाका नेताहरुको स्वर बदलिएको छैन । उनीहरू अझै पनि आन्दोलनको निरन्तरताको घुर्की देखाइरहेका छन् र सरकार एवं प्रमुख राजनीतिक दलहरू मधेश आन्दोलनले उठाएका मुद्दाहरूप्रति गम्भीर नरहेको आरोप लगाइरहेका छन् । प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसको विशेष रुचीमा संसदमा पेश भएको संविधान संशोधनको प्रस्तावप्रति पनि मधेशी नेताहरू सकारात्मक छैनन् । दुवै पक्षका नेताहरू आफूहरू लचिलो बनेको भन्दैआए पनि लचकता केमा हो र एकीकृत धारणा कसरी बन्छ भन्नेबारे आफै प्रष्ट छैनन् । वार्ता र छलफलद्वारा समस्याको समाधान खोज्ने सधैंको रटिरटान सार्वजनिक गर्दैआए पनि ठोस् धारणाको अभाव दुवैतिर छ । मधेशी मोर्चाका नेताहरूले मधेश आन्दोलनलाई भारतले आफ्नो अभिष्ट पूर्तिका लागि उपयोग गरेको र आफूहरू उपयोग भएको आभासले छटपटिन थालेका र मोर्चा सम्बद्ध दलहरूबीच गहिरो मतमतान्तर रहेको भए पनि सार्थक संवाद र आग्रहमुक्त निकासका लागि उनीहरू मानसिक रुपले तयार भएको कुनै आभास छैन । जनताप्रतिको जवाफदेहिता र राष्ट्रिय जिम्मेवारीबोधको अभावका कारण संवाद प्रक्रिया र वार्ता चरणले कुनै गति लिएको छैन । वार्ताका लागि वार्ता र एकले अर्कालाई गलाउन समयको अपव्यय गर्ने प्रवृत्तिले प्रश्रय पाइरहेको छ र अडानका नाममा अहंकार प्रदर्शन गर्ने बाहेक कुनै काम नभएको अनिर्णायक अवस्था र अनिश्चितताको स्थितिले नै देखाइरहेको छ । यस्ता प्रवृत्तिहरू नै राजनीतिक समझदारीको विकासका लागि सधैं बाधक बन्नेगरेका छन् । 

मधेश आन्दोलनभित्र लुकेको उद्देश्य र बाहिर देखिएको स्वरूपवारे वार्तामा संलग्न  प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरूबीच एकीकृत धारणा बन्नु जरुरी छ भए पनि मतमतान्तर प्रदर्शन गर्ने क्रम यथावत् छ । जनसंख्याका आधारमा निर्वाचन क्षेत्रको निर्धारण र सीमांकनकाबारेमा मधेशी मोर्चाका नेताहरूले राख्दैआएका अडानमा कुनै परिवर्तन नदेखिएको र त्यसमा सहमति कायम हुनसक्ने अवस्था पनि नरहेकाले समस्या जहाँको तहीं छ । अमेरिका र भारत जस्ता प्रजातान्त्रिक देशमा पनि जनसंख्याका आधारमा मात्र निर्वाचन क्षेत्रको निर्धारण नभएको यथार्थ कुरा मधेशी मोर्चाका नेताहरूले नबुझेका छैनन् तर पनि उनीहरू यसमा किन अडिग छन् भन्ने बुझ्नु जरुरी छ भने सिंगो तराईलाई पहाडबाट अलग गर्ने र स्थानीय वासिन्दाको अभिमत विपरीत मधेशमा दुई प्रदेश कायम गर्ने चाहनाको रणनीतिक स्वार्थ के हो भन्ने बुझ्नु पनि त्यत्तिकै जरूरी छ । केवल आन्दोलनको अवशान र नाकाबन्दी खुलाउने नाममा जस्तो पनि सहमति र सम्झौता गर्ने काम नगरी मुलुकको दीर्घकालीन भविष्यलाई हेरेर मात्र निर्णायक वार्ता हुनुपर्छ । नेपाली जनता परिणाममुखी वार्ताको पर्खाइमा छन् ।  


Copyright © 2011 Yugasambad Weekly (Yugasambad.Com.Np). All rights reserved. Powered By Neeraz.Com